Câu hỏi: Cho mô hình cấu tạo của nguyên tử carbon và nguyên tử oxygen như hình dưới đây. Tính tổng số hạt proton, neutron và electron có trong một phân tử CO₂ tạo từ các nguyên tử carbon và oxygen ở trên.
Đáp án đúng là 66. Tổng số hạt proton, neutron và electron trong một phân tử CO₂ là 66 hạt. Theo mô hình nguyên tử oxygen và carbon, phân tử CO₂ gồm một nguyên tử carbon và hai nguyên tử oxygen; cộng số hạt của ba nguyên tử được kết quả trên.

Vì sao tổng số hạt trong CO₂ là 66?
Mô hình nguyên tử oxygen cho thấy mỗi nguyên tử oxygen có 8 proton, 8 neutron và 8 electron. Mỗi nguyên tử carbon trong hình có 6 proton, 6 neutron và 6 electron. Công thức CO₂ cho biết một phân tử gồm 1 nguyên tử carbon và 2 nguyên tử oxygen, nên số hạt của oxygen phải được tính hai lần.
-
Số proton: 6 + 2 × 8 = 22.
-
Số neutron: 6 + 2 × 8 = 22.
-
Số electron: 6 + 2 × 8 = 22.
Cộng cả ba loại hạt: 22 + 22 + 22 = 66 hạt. Có thể kiểm tra bằng cách tính theo từng nguyên tử: carbon có 6 + 6 + 6 = 18 hạt; mỗi oxygen có 8 + 8 + 8 = 24 hạt. Vậy một phân tử CO₂ có 18 + 2 × 24 = 66 hạt.
Kiến thức cần nắm khi đếm hạt trong phân tử
Để tính tổng số hạt từ mô hình cấu tạo, trước hết cần xác định riêng số proton, neutron và electron của từng loại nguyên tử. Sau đó đọc công thức hóa học để biết mỗi loại có bao nhiêu nguyên tử trong phân tử, rồi cộng số hạt tương ứng. Trong CO₂, chỉ số ₂ thuộc về oxygen, không thuộc về carbon hay toàn bộ phân tử.
Proton và neutron nằm trong hạt nhân; electron ở lớp vỏ nguyên tử. Với các nguyên tử trung hòa điện như trong mô hình đã cho, số electron bằng số proton. Tuy nhiên, số neutron vẫn phải dựa vào mô hình hoặc dữ kiện của đề; không nên tự suy ra rằng mọi nguyên tử oxygen hay carbon đều có số neutron đúng bằng số proton.
Mẹo nhận diện nhanh
Đọc công thức trước khi tính: CO₂ nghĩa là 1 carbon + 2 oxygen. Tính số hạt của mỗi nguyên tử từ hình, nhân với số nguyên tử tương ứng rồi cộng lại. Cách này giúp tránh lỗi thường gặp là chỉ đếm một nguyên tử oxygen.

