Câu hỏi: Đặc trưng của khí hậu miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ là
- A. Mùa mưa lùi dần về mùa thu – đông.
- B. Gió phơn Tây Nam hoạt động mạnh.
- C. Chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc.
- D. Phân chia hai mùa mưa, khô sâu sắc.
Đáp án đúng là C. Chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc. Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ đón trực tiếp gió mùa Đông Bắc, vì thế có mùa đông lạnh. Đây là dấu hiệu khí hậu nổi bật để phân biệt miền này với các khu vực còn lại.

Vì sao đáp án C đúng?
Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ nằm ở phía bắc lãnh thổ, chịu tác động trực tiếp và mạnh của gió mùa Đông Bắc. Gió này làm nhiệt độ hạ vào mùa đông, tạo nên sự khác biệt rõ giữa mùa đông và mùa hạ. Đó là căn cứ để chọn C khi hỏi về đặc trưng khí hậu của miền.
Cần hiểu chính xác ý “mùa đông lạnh, khô và mưa ít” trong lời giải gốc: thời kỳ đầu mùa đông thường lạnh, khô; về cuối mùa, không khí có thể lạnh ẩm và xuất hiện mưa phùn. Vì vậy, không nên suy ra rằng toàn bộ mùa đông ở Đông Bắc luôn khô ráo.
Vì sao các phương án còn lại sai?
- A. Mùa mưa lùi dần về thu – đông không phải dấu hiệu tiêu biểu của miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ. Kiểu mưa tập trung muộn trong năm dễ gợi đến một số khu vực ven biển miền Trung hơn.
- B. Gió phơn Tây Nam gây thời tiết khô nóng rõ ở Bắc Trung Bộ. Đây không phải tác động khí hậu nổi bật nhất của miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ; không nên nhầm gió phơn Tây Nam với gió mùa Đông Bắc.
- D. Sự phân chia mùa mưa và mùa khô sâu sắc không đặc trưng cho miền này. Mùa đông có thể ít mưa hơn mùa hạ, nhưng điều đó khác với một mùa khô sâu sắc, kéo dài.
Hệ thống kiến thức liên quan
Các câu tiếp theo kiểm tra hai hướng phân hóa thiên nhiên ở Việt Nam: theo lãnh thổ và theo độ cao. Khi xét lãnh thổ, cần liên hệ vị trí miền Bắc với tác động của gió mùa Đông Bắc. Khi xét độ cao, cần theo dõi sự thay đổi của khí hậu, đất và sinh vật qua các đai nhiệt đới, cận nhiệt đới, ôn đới trên núi.
Sự phân hóa thiên nhiên theo độ cao
Câu hỏi: Sự phân hóa thiên nhiên theo độ cao ở nước ta biểu hiện rõ qua các thành phần
- A. Khí hậu, đất đai, sinh vật.
- B. Sông ngòi, đất đai, khí hậu.
- C. Sinh vật, đất đai, sông ngòi.
- D. Khí hậu, sinh vật, sông ngòi.
Đáp án đúng là A. Khí hậu, đất đai, sinh vật. Lên cao, điều kiện nhiệt và ẩm thay đổi; từ đó, quá trình hình thành đất và sự phân bố sinh vật cũng thay đổi. B, C và D đều đưa sông ngòi vào thay cho một trong ba thành phần biểu hiện rõ nhất theo các đai cao. Địa hình có ảnh hưởng đến sông ngòi, nhưng không vì thế mà sông ngòi trở thành thành phần tiêu biểu trong cách phân chia đai cao này.
Đặc điểm của đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi
Câu hỏi: Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi ở nước ta có đặc điểm là
- A. Các tháng đều có nhiệt độ trên 25°C.
- B. Không có tháng nào nhiệt độ trên 20°C.
- C. Nhiệt độ trung bình các tháng dưới 25°C.
- D. Chỉ có 2 tháng nhiệt độ dưới 25°C.
Đáp án đúng là C. Nhiệt độ trung bình các tháng dưới 25°C. Theo đặc điểm nhiệt độ được dùng trong câu hỏi, đai cận nhiệt đới trên núi mát hơn đai nhiệt đới ở thấp. A và D mô tả điều kiện quá nóng so với đai này. B lại đặt ngưỡng quá thấp: “dưới 25°C” không đồng nghĩa với “không tháng nào trên 20°C”.
Khí hậu phần lãnh thổ phía Bắc
Câu hỏi: Phát biểu nào sau đây không phải là đặc điểm của phần lãnh thổ phía Bắc nước ta?
- A. Trong năm có một mùa đông lạnh.
- B. Thời tiết thường diễn biến phức tạp.
- C. Có một mùa khô sâu sắc kéo dài.
- D. Biên độ nhiệt độ trung bình năm lớn.
Đáp án đúng là C. Có một mùa khô sâu sắc kéo dài. Phần lãnh thổ phía Bắc có mùa đông lạnh, thời tiết biến động và chênh lệch nhiệt độ giữa các mùa rõ; vì thế A, B và D là những đặc điểm phù hợp. Mùa đông ít mưa không có nghĩa là nơi đây có mùa khô sâu sắc, kéo dài. Bẫy của câu hỏi là nhầm ít mưa với khô hạn sâu sắc.
Nhận diện phát biểu không đúng về các đai cao
Câu hỏi: Phát biểu nào sau đây không đúng về sự phân hóa thiên nhiên theo độ cao của nước ta?
- A. Nhóm đất feralit chiếm phần lớn diện tích đai nhiệt đới gió mùa.
- B. Ranh giới đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi miền Bắc thấp hơn miền Nam.
- C. Các loài chim di cư thuộc khu hệ Himalaya chỉ có ở độ cao trên 2600 m.
- D. Đai ôn đới gió mùa trên núi chỉ có ở miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ.
Đáp án đúng là C. Các loài chim di cư thuộc khu hệ Himalaya chỉ có ở độ cao trên 2600 m. Các loài chim di cư thuộc khu hệ Himalaya không bị giới hạn chỉ ở độ cao trên 2600 m. Từ “chỉ” khiến phát biểu này sai. A phù hợp với sự phổ biến của đất feralit trong đai nhiệt đới gió mùa; B phản ánh ranh giới đai cao ở miền Bắc thấp hơn do khí hậu lạnh hơn. D phù hợp với sự phân bố rất hạn chế của đai ôn đới gió mùa trên núi ở nước ta.
Mẹo nhận diện nhanh
Gặp câu hỏi về khí hậu miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ, liên hệ ngay với gió mùa Đông Bắc và mùa đông lạnh. Gặp câu hỏi về độ cao, lần theo chuỗi khí hậu thay đổi → đất thay đổi → sinh vật thay đổi. Với yêu cầu chọn phát biểu “không đúng”, đọc kỹ những từ giới hạn tuyệt đối như “chỉ” trước khi quyết định.
