Tích là phép tính gì? Giải đáp 4 bài toán số học cơ bản

Câu hỏi: (1) Một phép nhân có tích là 99. Tích thay đổi như thế nào nếu giảm thừa số thứ hai đi 3 lần và giữ nguyên thừa số thứ nhất? (2) Tính độ dài đường gấp khúc gồm 3 đoạn thẳng. Đoạn thứ nhất dài 36 cm; giảm độ dài đoạn thứ nhất đi 3 lần thì được đoạn thứ hai, giảm đi 4 lần thì được đoạn thứ ba. (3) Tìm một số có ba chữ số, biết rằng giảm chữ số hàng đơn vị đi 3 lần thì được chữ số hàng chục; giảm chữ số hàng chục đi 3 lần thì được chữ số hàng trăm. (4) Tích của hai số là 36. Tích thay đổi như thế nào nếu giữ nguyên thừa số thứ nhất và giảm thừa số thứ hai đi 6 lần?

Đáp án đúng là: Bài 5, tích giảm 3 lần và bằng 33; bài 6, đường gấp khúc dài 57 cm; bài 7, số cần tìm là 139; bài 8, tích giảm 6 lần và bằng 6. Tích là kết quả của phép nhân: khi giữ nguyên một thừa số và chia thừa số kia cho một số, tích cũng được chia cho số đó.

Đề bốn bài toán về tích, độ dài đường gấp khúc và số có ba chữ số

Vì sao có các kết quả trên?

Mỗi bài dùng một quan hệ đã cho để tìm giá trị mới. Với hai bài về phép nhân, tích thay đổi theo thừa số thứ hai vì thừa số thứ nhất được giữ nguyên.

  1. Bài 5: Gọi hai thừa số là a và b, ta có a × b = 99. Giảm b đi 3 lần nghĩa là thay b bằng b ÷ 3. Tích mới là a × (b ÷ 3) = (a × b) ÷ 3 = 99 ÷ 3 = 33. Vậy tích giảm 3 lần.
  2. Bài 6: Đoạn thứ hai dài 36 ÷ 3 = 12 cm; đoạn thứ ba dài 36 ÷ 4 = 9 cm. Độ dài đường gấp khúc bằng tổng độ dài ba đoạn: 36 + 12 + 9 = 57 cm.
  3. Bài 7: Gọi chữ số hàng đơn vị là x. Khi đó, chữ số hàng chục là x ÷ 3 và chữ số hàng trăm là x ÷ 9. Các chữ số phải là số nguyên từ 0 đến 9; riêng hàng trăm không thể bằng 0. Vì vậy, x phải là một chữ số chia hết cho 9 và khác 0, nên x = 9. Hàng chục là 3, hàng trăm là 1; số cần tìm là 139.
  4. Bài 8: Nếu a × b = 36 và thay b bằng b ÷ 6, tích mới là a × (b ÷ 6) = (a × b) ÷ 6 = 36 ÷ 6 = 6. Vậy tích giảm 6 lần.

Kiến thức liên quan

Tích là kết quả của phép nhân; các số được nhân với nhau gọi là thừa số. Khi một thừa số không đổi, thừa số còn lại giảm đi bao nhiêu lần thì tích giảm đi bấy nhiêu lần. Cần phân biệt «giảm đi 3 lần» là chia cho 3, không phải trừ đi 3.

Với đường gấp khúc, trước hết xác định độ dài từng đoạn theo dữ kiện, sau đó cộng các độ dài và ghi đơn vị. Với bài tìm số có ba chữ số, mỗi vị trí chỉ nhận một chữ số từ 0 đến 9 và chữ số hàng trăm phải khác 0. Điều kiện này giúp kiểm tra kết quả suy ra từ quan hệ giữa các hàng.

Cách nhận diện nhanh

Gặp cụm «giữ nguyên một thừa số», hãy tính tích mới bằng cách chia tích cũ cho đúng số lần giảm của thừa số kia. Gặp bài tìm độ dài đường gấp khúc, hãy tìm đủ từng đoạn trước khi cộng. Gặp bài tìm chữ số, hãy kiểm tra chữ số hàng trăm trước khi ghép số.