Câu hỏi: Cho bảng số liệu trong hình. Biết cân bằng ẩm = lượng mưa − lượng bốc hơi (mm). Hãy tính cân bằng ẩm của Hà Nội, Huế và TP. Hồ Chí Minh; ghi dấu + hoặc − trước kết quả.
Đáp án đúng là: Hà Nội +678 mm; Huế +1686 mm; TP. Hồ Chí Minh +245 mm. Cân bằng ẩm của cả ba thành phố đều dương vì lượng mưa lớn hơn lượng bốc hơi theo số liệu của bài.

Vì sao các kết quả trên đúng?
Công thức tính cân bằng ẩm là lấy lượng mưa trừ lượng bốc hơi. Khi hai đại lượng đều được đo bằng mm, kết quả cũng có đơn vị mm. Áp dụng phép trừ cho từng thành phố trong bảng, ta được:
- Hà Nội: lượng mưa − lượng bốc hơi = +678 mm.
- Huế: lượng mưa − lượng bốc hơi = +1686 mm.
- TP. Hồ Chí Minh: lượng mưa − lượng bốc hơi = +245 mm.
Cần giữ dấu + trước cả ba kết quả. Dấu này cho biết ở mỗi thành phố, lượng mưa vượt lượng bốc hơi; bỏ dấu sẽ làm mất thông tin mà đề yêu cầu thể hiện.
Hệ thống kiến thức liên quan
Cân bằng ẩm biểu thị chênh lệch giữa lượng nước nhận được qua mưa và lượng nước mất đi do bốc hơi trong cách tính của bài. Dấu của hiệu số cho biết ba trường hợp:
- Kết quả dương (+): lượng mưa lớn hơn lượng bốc hơi, thể hiện sự dư thừa nước theo phép tính.
- Kết quả âm (−): lượng mưa nhỏ hơn lượng bốc hơi, thể hiện sự thiếu hụt nước theo phép tính.
- Kết quả bằng 0: lượng mưa bằng lượng bốc hơi, nên hai lượng cân bằng.
Đây là cách tính dựa trên hai đại lượng mà đề cung cấp. Không nên hiểu kết quả là toàn bộ lượng nước thực tế còn lại tại một địa điểm, vì nước còn có thể chảy đi hoặc thấm xuống đất.
Mẹo nhận diện và ghi dấu nhanh
Hãy nhớ thứ tự mưa trừ bốc hơi, không đảo ngược phép trừ. Trước khi tính, so sánh hai số: mưa lớn hơn thì kết quả mang dấu +; bốc hơi lớn hơn thì mang dấu −. Sau cùng, kiểm tra đơn vị mm và ghi rõ dấu theo yêu cầu của đề.

