Độ không tuyệt đối là 0 K — đáp án và giải thích chi tiết

Câu hỏi: “Độ không tuyệt đối” là nhiệt độ ứng với

  • A. 0 K
  • B. 0°C
  • C. 273°C
  • D. 273 K

Đáp án đúng là A. 0 K. Độ không tuyệt đối là giới hạn dưới của nhiệt độ, tương ứng 0 K trên thang Kelvin và khoảng -273,15°C trên thang Celsius. Đây là mốc mà chuyển động nhiệt của các phân tử không thể giảm thêm được nữa.

Bộ câu hỏi trắc nghiệm về độ không tuyệt đối và các thang đo nhiệt độ Celsius, Kelvin, Fahrenheit

Vì sao đáp án đúng là 0 K

Nhiệt độ không tuyệt đối là nhiệt độ tại đó động năng chuyển động nhiệt của các phân tử đạt giá trị nhỏ nhất, và giới hạn này được quy ước bằng 0 trên thang Kelvin. Thang Kelvin là thang nhiệt độ tuyệt đối: gốc 0 K không gắn với một chất nào (không như 0°C gắn với nước đá tan), mà đặt tại điểm thấp nhất mà nhiệt độ có thể tiến tới.

Mối liên hệ giữa hai thang là T(K) = t(°C) + 273,15. Thay T = 0 K vào, ta được t = -273,15°C. Vì vậy khi đề hỏi “độ không tuyệt đối ứng với nhiệt độ nào”, giá trị đúng phải là 0 K; nếu diễn đạt theo Celsius thì đó là -273,15°C, chứ không phải một số dương.

Về mặt lý thuyết, nguyên lý thứ ba nhiệt động lực học khẳng định không thể làm lạnh một hệ xuống đúng 0 K bằng hữu hạn bước thực hiện. Giá trị 0 K vì thế là một giới hạn lý thuyết — chính điều này giải thích vì sao nó mang tên “độ không tuyệt đối”.

Vì sao các phương án còn lại sai

Phương án nhiễu nguy hiểm nhất là D, vì con số 273 quá quen thuộc khi đổi đơn vị nhiệt độ. Cụ thể:

  • B. 0°C: đây là nhiệt độ nước đá tan ở áp suất chuẩn 1 atm, đổi sang Kelvin là 273,15 K — cao hơn giới hạn dưới rất nhiều, nên không thể là độ không tuyệt đối.
  • C. 273°C: tương ứng 546 K, cao hơn cả nhiệt độ sôi của nước; đây chỉ là kết quả của việc cộng nhầm 273 vào phía Celsius.
  • D. 273 K: chính là giá trị của 0°C. Cặp số dễ lẫn là 273 K ↔ 0°C và -273°C ↔ 0 K; đảo vị trí hai vế là mắc bẫy ngay.

Như vậy chỉ có A vừa đúng đơn vị, vừa đúng bản chất “không tuyệt đối” của nhiệt độ.

Hệ thống kiến thức liên quan

Ba thang nhiệt độ thường gặp trong chương trình phổ thông gồm Celsius, Kelvin và Fahrenheit, mỗi thang có mốc chuẩn riêng:

  • Celsius (°C): 0°C là nước đá tan, 100°C là nước sôi, ở áp suất 1 atm.
  • Kelvin (K): T(K) = t(°C) + 273,15; trong tính toán phổ thông thường lấy 273. Thang này không dùng ký hiệu độ, viết 0 K chứ không viết 0°K.
  • Fahrenheit (°F): t(°F) = 1,8·t(°C) + 32, và ngược lại t(°C) = (t(°F) – 32) : 1,8.

Áp dụng vào các giá trị hay gặp: 35°C đổi ra 95°F; 293 K tương ứng 20°C, tức 68°F; còn 104°F là 40°C, tức 313 K. Một bài toán suy luận quen thuộc là tìm nhiệt độ mà số đọc Fahrenheit gấp đôi số đọc Celsius: đặt 1,8C + 32 = 2C, suy ra C = 160°C (khi đó 320°F).

Về sự truyền nhiệt, khi hai vật có nhiệt độ khác nhau tiếp xúc, nhiệt truyền từ vật có nhiệt độ cao hơn sang vật có nhiệt độ thấp hơn cho đến khi cân bằng. Chiều truyền nhiệt không phụ thuộc khối lượng, không phụ thuộc nhiệt năng dự trữ và càng không phụ thuộc vị trí cao thấp. Về dụng cụ đo, nhiệt kế thủy ngân, nhiệt kế rượu và nhiệt kế điện tử đều dùng để đo nhiệt độ; tốc kế thì đo tốc độ chuyển động, không đo nhiệt độ.

Mẹo ghi nhớ và cách nhận diện nhanh

Ba mốc neo giúp xử lý hầu hết câu hỏi đổi thang: 0 K = -273°C; 0°C = 273 K = 32°F; 100°C = 373 K = 212°F. Khi đề cho độ F, luôn đổi về độ C trước rồi mới cộng 273 để ra Kelvin — làm ngược thứ tự là nguồn gốc của phần lớn lỗi tính.

Với câu hỏi lý thuyết, hãy đọc kỹ đơn vị trong phương án: nếu thấy cả K lẫn °C trong cùng một câu, khả năng cao đề đang cài cặp 273 K và -273°C để thử độ chắc kiến thức. Còn khi đề hỏi về chiều truyền nhiệt, chỉ cần nhớ một câu: nhiệt đi từ nóng sang lạnh, tức từ nhiệt độ cao xuống nhiệt độ thấp.