Câu hỏi: Đặc điểm nào sau đây không đúng với thiên nhiên vùng biển và thềm lục địa nước ta?
- A. Thềm lục địa phía Bắc và phía Nam nông, rộng.
- B. Vùng biển lớn gấp 3 lần diện tích phần đất liền.
- C. Thềm lục địa Trung Bộ thu hẹp, giáp vùng biển sâu.
- D. Đường bờ biển vùng Nam Trung Bộ bằng phẳng.
Đáp án đúng là D. Đường bờ biển vùng Nam Trung Bộ bằng phẳng. Đây là phát biểu không đúng: bờ biển Nam Trung Bộ có nhiều vịnh, bán đảo và đoạn bờ khúc khuỷu, không thể mô tả chung là bằng phẳng.

Vì sao đáp án D đúng?
Bờ biển Nam Trung Bộ có hình dạng đa dạng, với nhiều chỗ ăn sâu vào đất liền tạo thành vịnh và nhiều phần đất nhô ra biển tạo thành bán đảo. Chẳng hạn, vịnh Cam Ranh là một ví dụ cho thấy đường bờ ở khu vực này không chạy đều, thẳng. Vì vậy, nhận định toàn bộ đường bờ biển Nam Trung Bộ «bằng phẳng» không phản ánh đúng đặc điểm tự nhiên của vùng.
Cần phân biệt hình dạng đường bờ biển với địa hình thềm lục địa dưới biển. Hai đặc điểm này đều được nhắc đến trong đề, nhưng không phải là một: đường bờ nói về ranh giới giữa đất liền và biển, còn thềm lục địa là phần lục địa ngập dưới biển.
Vì sao các phương án còn lại không được chọn?
Các phương án A, B và C đều nêu đặc điểm đúng theo nội dung câu hỏi. Đề yêu cầu tìm phát biểu không đúng, nên không chọn những phương án này.
- A. Thềm lục địa ở phía Bắc và phía Nam tương đối nông, rộng. Đặc điểm này đối lập với thềm lục địa hẹp hơn ở miền Trung, chứ không mâu thuẫn với phương án C.
- B. Diện tích vùng biển nước ta thường được mô tả là rộng khoảng ba lần diện tích đất liền. Đây là cách so sánh quy mô; không nên hiểu «gấp 3 lần» là một tỉ lệ chính xác tuyệt đối.
- C. Ở khu vực Trung Bộ, thềm lục địa thu hẹp và tiếp giáp vùng biển sâu. Điểm dễ nhầm là lấy đặc điểm thềm lục địa rộng ở phía Bắc, phía Nam để áp cho cả miền Trung.
Hệ thống kiến thức liên quan
Thềm lục địa là phần kéo dài ngập dưới biển của lục địa. Khi đối chiếu các vùng của Việt Nam, cần nhớ thềm lục địa phía Bắc và phía Nam nông, rộng, còn ở khu vực Trung Bộ thu hẹp và giáp vùng biển sâu. Sự khác biệt về độ nông, rộng của thềm lục địa có liên hệ với điều kiện khai thác tài nguyên và phát triển kinh tế biển.
Bên cạnh địa hình dưới biển, đề còn kiểm tra quy mô vùng biển so với đất liền và hình dạng đường bờ. Đây là hai tiêu chí riêng: vùng biển nước ta có diện tích khoảng ba lần phần đất liền, trong khi bờ biển Nam Trung Bộ nổi bật bởi nhiều vịnh, bán đảo và những đoạn khúc khuỷu.
Mẹo nhận diện nhanh
Gặp câu hỏi yêu cầu chọn đặc điểm không đúng, hãy kiểm tra riêng từng tiêu chí: diện tích vùng biển, độ rộng thềm lục địa và hình dạng bờ biển. Ghi nhớ đối chiếu «Bắc, Nam: thềm nông rộng; Trung Bộ: thềm hẹp, gần biển sâu» để loại A và C. Với D, các vịnh và bán đảo là dấu hiệu trực quan bác bỏ mô tả «đường bờ bằng phẳng».
