Cách chứng minh hình bình hành: Giải chi tiết 3 bài tập

Câu hỏi: Dạng 1: Chứng minh tứ giác là hình bình hành. Bài 1: Cho hình bình hành ABCD, đường chéo BD. Từ A và C kẻ AH, CK vuông góc với BD lần lượt tại H và K. Chứng minh tứ giác AHCK là hình bình hành. Bài 2: Cho hình bình hành ABCD. Gọi O là giao điểm của hai đường chéo AC và BD. Qua O, vẽ đường thẳng a cắt hai đường thẳng AD, BC lần lượt tại E, F. Qua O, vẽ đường thẳng b cắt hai cạnh AB, CD lần lượt tại H, K. Chứng minh tứ giác EKFH là hình bình hành. Bài 3: Cho hình thang ABCD có AB ∥ CD và AB = 1/2 CD. Gọi E là trung điểm của CD. a) Chứng minh tứ giác ABED là hình bình hành. b) Chứng minh tứ giác ABCE là hình bình hành.

Đáp án đúng là: Bài 1, AHCK là hình bình hành; bài 2, EKFH là hình bình hành; bài 3, cả ABED và ABCE đều là hình bình hành. Bài 1 dùng hai cạnh đối song song, bằng nhau; bài 2 dùng tính chất đường chéo; bài 3 dùng độ dài và tính song song của các cạnh đối.

Hình minh họa ba bài toán chứng minh các tứ giác AHCK, EKFH, ABED và ABCE là hình bình hành

Vì sao các tứ giác trong ba bài đều là hình bình hành?

  1. Bài 1 — tứ giác AHCK: Vì AH và CK cùng vuông góc với BD nên AH ∥ CK. Hai tam giác ABD và CDB có chung đáy BD, diện tích bằng nhau vì đường chéo chia hình bình hành ABCD thành hai tam giác bằng nhau. Do đó, các đường cao tương ứng từ A và C xuống BD bằng nhau, tức AH = CK. Tứ giác AHCK có một cặp cạnh đối vừa song song vừa bằng nhau nên là hình bình hành.
  2. Bài 2 — tứ giác EKFH: O là trung điểm của AC và BD vì hai đường chéo của hình bình hành ABCD cắt nhau tại trung điểm mỗi đường. Xét hai tam giác AOE và COF: AO = CO, các góc tại O đối đỉnh và AD ∥ BC, nên hai tam giác bằng nhau. Suy ra EO = OF. Tương tự, từ OB = OD và AB ∥ CD, hai tam giác BOH và DOK bằng nhau, suy ra OH = OK. Vậy O là trung điểm của cả EF và HK. Đây là hai đường chéo của EKFH, nên EKFH là hình bình hành.
  3. Bài 3 — các tứ giác ABED và ABCE: E là trung điểm của CD nên DE = CE = 1/2 CD = AB. Vì D, E, C thẳng hàng và AB ∥ CD, ta có AB ∥ DE và AB ∥ CE. Trong ABED, hai cạnh đối AB và DE song song, bằng nhau; trong ABCE, hai cạnh đối AB và CE cũng song song, bằng nhau. Vì thế, cả hai tứ giác đều là hình bình hành.

Kiến thức liên quan đến cách chứng minh hình bình hành

Muốn kết luận một tứ giác là hình bình hành, có thể chứng minh hai cặp cạnh đối song song, hai cặp cạnh đối bằng nhau, một cặp cạnh đối vừa song song vừa bằng nhau, hoặc hai đường chéo cắt nhau tại trung điểm mỗi đường. Ba bài trên chọn dấu hiệu phù hợp với dữ kiện sẵn có, thay vì cố chứng minh mọi tính chất.

Cần phân biệt dữ kiện với kết luận phải chứng minh. Ở bài 1, việc cùng vuông góc với BD mới cho AH ∥ CK; còn AH = CK cần thêm lập luận về hai tam giác có diện tích bằng nhau. Ở bài 2, O là trung điểm của AC và BD không tự động cho O là trung điểm của EF và HK; phải chứng minh EO = OF và OH = OK. Ở bài 3, AB ∥ CD được chuyển thành quan hệ với DE hoặc CE vì các đoạn này nằm trên CD.

Mẹo nhận diện nhanh

Thấy hai đoạn cùng vuông góc với một đường thẳng, kiểm tra dấu hiệu cạnh đối song song và bằng nhau. Thấy các đường đi qua giao điểm hai đường chéo của hình bình hành, kiểm tra trung điểm của từng đường chéo mới. Thấy trung điểm của đáy hình thang và đáy còn lại dài bằng nửa đáy ấy, so sánh hai nửa đáy để tìm cặp cạnh đối song song, bằng nhau.