Dung dịch metylamin trong nước làm gì? Giải đáp đúng sai

Câu hỏi: Cho các phát biểu về tính chất hóa học của dung dịch methylamine và dung dịch aniline. Chọn đúng hoặc sai cho từng phát biểu.

  • a) Aniline phản ứng với HNO₂ ở nhiệt độ 0–5 °C tạo thành phenol.
  • b) Cả hai đều làm quỳ tím chuyển sang màu xanh.
  • c) Methylamine phản ứng với FeCl₃ tạo thành kết tủa Fe(OH)₃ màu nâu đỏ.
  • d) Có thể dùng nước bromine để nhận biết hai dung dịch amine trên.

Đáp án đúng là a) Sai; b) Sai; c) Đúng; d) Đúng. Dung dịch metylamin trong nước làm quỳ tím hóa xanh và có thể tạo kết tủa Fe(OH)₃ với FeCl₃; anilin cho kết tủa trắng đặc trưng với nước brom. Ở 0–5 °C, anilin phản ứng với HNO₂ tạo muối diazoni, không tạo phenol.

Đề đúng sai về phản ứng của methylamine và aniline với các thuốc thử

Vì sao c) và d) đúng?

Phát biểu c) đúng vì methylamine (metylamin, CH₃NH₂) là bazơ: khi tan trong nước, chất này nhận proton từ H₂O và tạo ion OH⁻. Ion Fe³⁺ trong dung dịch FeCl₃ kết hợp với OH⁻ tạo kết tủa Fe(OH)₃ màu nâu đỏ. Có thể biểu diễn quá trình bằng phương trình: 3CH₃NH₂ + 3H₂O + FeCl₃ → Fe(OH)₃↓ + 3CH₃NH₃Cl.

Phát biểu d) đúng vì aniline (anilin, C₆H₅NH₂) phản ứng với nước bromine tạo kết tủa trắng 2,4,6-tribromoaniline: C₆H₅NH₂ + 3Br₂ → C₆H₂Br₃NH₂↓ + 3HBr. Methylamine không cho hiện tượng kết tủa trắng đặc trưng này. Vì vậy, có thể nhận biết hai dung dịch bằng cách thêm nước bromine và quan sát hiện tượng.

Vì sao a) và b) sai?

Phát biểu a) sai ở sản phẩm phản ứng. Aniline tác dụng với HNO₂ trong khoảng 0–5 °C tạo muối diazoni. Phenol có thể thu được khi muối diazoni bị thủy phân trong nước lúc đun nóng; không được bỏ qua bước này rồi coi phenol là sản phẩm trực tiếp ở nhiệt độ thấp. Đây là điểm dễ nhầm khi câu hỏi đồng thời nêu thuốc thử và điều kiện nhiệt độ.

Phát biểu b) sai vì chỉ dung dịch methylamine làm quỳ tím chuyển xanh rõ rệt. Aniline cũng có tính bazơ nhưng yếu hơn nhiều: cặp electron tự do trên nguyên tử nitrogen liên hợp với vòng benzene nên kém sẵn sàng nhận proton. Do đó, dung dịch aniline không làm quỳ tím đổi màu rõ rệt. Từ “cả hai” khiến phát biểu sai dù nhận xét về methylamine là đúng.

Kiến thức liên quan về hai amine

Methylamine là amine no, mạch hở; nhóm –CH₃ có hiệu ứng đẩy electron, góp phần làm tăng khả năng nhận proton của nhóm –NH₂. Ngược lại, aniline là amine thơm: cặp electron trên nitrogen liên hợp với vòng benzene nên tính bazơ yếu hơn methylamine. Sự khác biệt về cấu tạo giải thích vì sao hai dung dịch cho kết quả khác nhau với quỳ tím.

Khi xét các thuốc thử trong bài, cần tách hai loại dấu hiệu: methylamine thể hiện tính bazơ qua quỳ tím và sự tạo thành Fe(OH)₃ với FeCl₃; aniline cho phản ứng đặc trưng ở vòng benzene với nước bromine. Riêng phản ứng của aniline với HNO₂ phải xét điều kiện: nhiệt độ thấp để tạo muối diazoni, còn quá trình tạo phenol cần bước thủy phân tiếp theo.

Mẹo nhận diện nhanh

Gặp cặp methylamine – aniline, hãy nhớ: amine no thể hiện tính bazơ rõ hơn, còn aniline tạo kết tủa trắng với nước bromine. Với HNO₂, kiểm tra nhiệt độ trước khi kết luận sản phẩm: ở 0–5 °C, aniline tạo muối diazoni, không phải phenol.