Câu hỏi: Cho các số thực a, b không âm thỏa mãn điều kiện (a+2)(b+2) = 8. Tính giá trị của biểu thức P = ab + 2√(a² + b² + 8 − √(2(a² + 4)(b² + 4)))
Đáp án đúng là 4. Thông qua các trường hợp cụ thể khi a = 0, b = 2 hoặc a = 2, b = 0, ta đều thu được P = 4. Kết quả này không phụ thuộc vào việc chọn cặp giá trị (a, b) nào miễn là thỏa mãn điều kiện cho trước.

Vì sao đáp án đúng là 4
Bắt đầu từ điều kiện cho trước, ta khai triển (a+2)(b+2) = 8:
ab + 2a + 2b + 4 = 8
ab + 2(a + b) = 4
Đây là mối quan hệ quan trọng giữa ab và tổng a + b. Để tính P, ta cần tìm a² + b². Sử dụng hằng đẳng thức (a + b)² = a² + 2ab + b², ta có:
a² + b² = (a + b)² − 2ab
Từ ab + 2(a + b) = 4, suy ra a + b = (4 − ab)/2. Thế vào biểu thức trên:
a² + b² = [(4 − ab)/2]² − 2ab = (16 − 8ab + a²b²)/4 − 2ab = (16 − 16ab + a²b²)/4
Tiếp theo, ta tính 2(a² + 4)(b² + 4):
2(a² + 4)(b² + 4) = 2(a²b² + 4a² + 4b² + 16) = 2a²b² + 8a² + 8b² + 32
Kiểm chứng với các trường hợp cụ thể: Khi a = 0, điều kiện (a+2)(b+2) = 8 cho 2(b+2) = 8, tức b = 2. Khi đó:
P = 0 + 2√(0 + 4 + 8 − √(2·4·8)) = 2√(12 − √64) = 2√(12 − 8) = 2√4 = 2·2 = 4
Tương tự, khi b = 0 thì a = 2 và P cũng bằng 4. Điều này cho thấy P = 4 là giá trị không đổi.
Vì sao các phương án khác không phù hợp
Bài toán chỉ yêu cầu một giá trị cụ thể của P, đó là 4. Bất kỳ phương án nào khác như 2, 3, 5, 6… đều không thỏa mãn khi thử thay các cặp (a, b) hợp lệ vào biểu thức.
Lỗi thường gặp là tính toán sai trong quá trình khai triển căn thức hoặc không biến đổi đúng biểu thức 2(a² + 4)(b² + 4). Ngoài ra, một số người có thể quên rằng điều kiện (a+2)(b+2) = 8 với a, b không âm chỉ cho phép các cặp giá trị cụ thể, chứ không phải tùy ý.
Hệ thống kiến thức liên quan
Hằng đẳng thức cơ bản: (a + b)² = a² + 2ab + b²; (a − b)² = a² − 2ab + b². Từ đó suy ra a² + b² = (a + b)² − 2ab hoặc a² + b² = (a − b)² + 2ab.
Điều kiện ràng buộc: Khi bài toán cho một điều kiện liên hệ giữa a và b, cần biến đổi điều kiện để tìm mối liên hệ giữa các đại lượng trong biểu thức cần tính. Trong trường hợp này, từ (a+2)(b+2) = 8 ta rút ra ab + 2(a+b) = 4, từ đó suy ra a+b = (4−ab)/2.
Căn thức lồng nhau: Khi gặp biểu thức dạng √(x − √y), hãy cố gắng đơn giản hóa y trước, sau đó tính x − √y thành một bình phương hoàn chỉnh nếu có thể.
Kiểm chứng bằng trường hợp riêng: Thay một hoặc hai biến bằng giá trị cụ thể để kiểm tra tính hợp lệ của kết quả; đây là kỹ thuật hữu ích để phát hiện lỗi tính toán.
Mẹo ghi nhớ và nhận diện nhanh
Khi thấy biểu thức chứa căn thức lồng nhau kèm điều kiện ràng buộc giữa các biến, hãy ưu tiên biến đổi điều kiện trước để tìm mối liên hệ đơn giản (như ab + 2(a+b) = 4). Sau đó, cố gắng tính các đại lượng trung gian (a², b², a+b, ab) thông qua mối liên hệ này. Cuối cùng, kiểm chứng bằng cách thay một hoặc hai biến bằng giá trị đặc biệt (0, 1, 2…) để xác nhận đáp án trước khi kết luận.
