Câu hỏi: Sử học có chức năng nào sau đây?
- A. Khoa học và giáo dục.
- B. Khoa học, xã hội và giáo dục.
- C. Khoa học và nghiên cứu.
- D. Khoa học và nhân văn.
Đáp án đúng là B. Khoa học, xã hội và giáo dục. Sử học vừa là một ngành khoa học có phương pháp nghiên cứu riêng, vừa gắn liền với đời sống xã hội và có vai trò giáo dục con người qua những bài học từ quá khứ.

Vì sao đáp án đúng là B
Sử học là ngành khoa học nghiên cứu về quá khứ của loài người, vì vậy trước hết nó mang chức năng khoa học: thu thập, phân tích, đối chiếu sự kiện để tìm ra quy luật vận động và phát triển của xã hội. Bên cạnh đó, sử học còn có chức năng xã hội, giúp con người hiểu được các mối quan hệ xã hội qua từng thời kỳ, lý giải vì sao xã hội hiện tại vận động theo hướng đã và đang diễn ra. Cuối cùng, sử học mang chức năng giáo dục, truyền đạt kiến thức lịch sử, rút ra bài học kinh nghiệm, góp phần hình thành thế giới quan, nhân sinh quan khoa học và bồi dưỡng lòng yêu quê hương, đất nước cho người học.
Ba chức năng này không tách rời mà bổ sung cho nhau: nghiên cứu khoa học cung cấp tri thức chính xác, tri thức đó phản ánh và lý giải các vấn đề xã hội, rồi được truyền đạt lại qua giáo dục. Phương án B là lựa chọn duy nhất bao quát đầy đủ cả ba khía cạnh này.
Vì sao các phương án còn lại sai
Phương án A (khoa học và giáo dục) chỉ nêu hai trong ba chức năng, bỏ sót khía cạnh xã hội — tức việc sử học giúp lý giải các mối quan hệ và sự vận động của xã hội loài người qua các thời kỳ. Đây là phương án dễ gây nhầm lẫn nhất vì nó đúng một phần, khiến người học dễ chọn nhanh mà không soát lại chức năng xã hội.
Phương án C (khoa học và nghiên cứu) thực chất chỉ nhắc lại một chức năng dưới hai cách gọi khác nhau, vì nghiên cứu chính là phương pháp để thực hiện chức năng khoa học. Phương án này bỏ hoàn toàn chức năng giáo dục và xã hội, nên không phản ánh đầy đủ vai trò của sử học.
Phương án D (khoa học và nhân văn) nêu đúng mối liên hệ giữa sử học với các giá trị văn hóa, đạo đức con người, nhưng lại bỏ qua chức năng giáo dục — một chức năng cốt lõi được nhấn mạnh trong định nghĩa về sử học ở chương trình học.
Hệ thống kiến thức liên quan về chức năng của sử học
Theo chương trình Lịch sử phổ thông, sử học có ba chức năng chính cần nắm chắc:
- Chức năng khoa học: nghiên cứu, khám phá quy luật vận động và phát triển của xã hội loài người thông qua các phương pháp sử học (sưu tầm, phê phán, đối chiếu sử liệu).
- Chức năng xã hội: giúp hiểu rõ mối quan hệ, sự tương tác giữa con người với con người và giữa con người với hoàn cảnh lịch sử, từ đó lý giải hiện tại dựa trên quá khứ.
- Chức năng giáo dục: truyền đạt tri thức lịch sử, rút ra bài học kinh nghiệm, góp phần hình thành thế giới quan, nhân sinh quan khoa học và bồi dưỡng đạo đức, lòng yêu nước.
Ba chức năng này thường được đề thi khai thác bằng cách đưa ra các phương án chỉ nêu hai trong ba ý, hoặc thay một chức năng bằng một từ gần nghĩa (như “nhân văn” thay cho “giáo dục”, hoặc “nghiên cứu” thay cho “khoa học”) để gây nhiễu.
Mẹo nhận diện nhanh dạng câu hỏi này
Khi gặp câu hỏi về chức năng của sử học, cần nhớ đúng bộ ba: khoa học – xã hội – giáo dục. Phương án đúng phải chứa đủ ba từ khóa này hoặc các cách diễn đạt tương đương; phương án nào chỉ có hai trong ba, hoặc thay một từ khóa bằng khái niệm gần nghĩa nhưng không đồng nhất, đều là phương án nhiễu.
