Những động vật có hệ tuần hoàn hở: đáp án đúng và giải thích

Câu hỏi: Những động vật nào sau đây có hệ tuần hoàn hở?

  • A. Ốc sên, trai sông, tôm, cua, châu chấu
  • B. Mực, châu chấu, giun ống
  • C. Tôm, ốc sên, giun đốt, trai sông
  • D. Giun đốt, ốc sên, trai sông, tôm

Đáp án đúng là A. Ốc sên, trai sông, tôm, cua, châu chấu. Cả năm loài này đều có hệ tuần hoàn hở: máu được tim bơm ra khỏi mạch và tràn vào các xoang cơ thể, không chảy trong một hệ mạch kín.

Bảng bốn phương án về các động vật có hệ tuần hoàn hở: ốc sên, trai sông, tôm, cua, châu chấu, mực, giun đốt, giun ống

Vì sao đáp án A đúng

Điểm mấu chốt là cách phân biệt hai kiểu hệ tuần hoàn. Ở hệ tuần hoàn hở, máu (chính xác hơn là dịch tuần hoàn) rời tim, chảy vào xoang cơ thể rồi mới ngấm vào mô và quay về tim với áp lực thấp. Ở hệ tuần hoàn kín, máu luôn nằm trong lòng mạch từ tim → mao mạch → tĩnh mạch → tim, không bao giờ tràn ra xoang.

Đối chiếu từng loài trong phương án A:

  • Ốc sên (thân mềm chân bụng): có hệ tuần hoàn hở, tim đơn giản, máu đổ vào xoang.
  • Trai sông (thân mềm hai mảnh vỏ): hệ tuần hoàn hở, máu chảy qua xoang mô.
  • Tôm, cua (chân khớp, giáp xác): hệ tuần hoàn hở điển hình, tim dạng ống nằm lưng, máu tràn vào xoang.
  • Châu chấu (chân khớp, côn trùng): hệ tuần hoàn hở, tim hình ống chạy dọc lưng, dịch tuần hoàn chỉ vận chuyển chất dinh dưỡng chứ không làm nhiệm vụ trao đổi khí (khí do hệ ống khí đảm nhận).

Như vậy cả năm tên trong A đều thỏa điều kiện “máu chảy trong xoang cơ thể”, đúng với yêu cầu đề.

Vì sao các phương án còn lại sai

Ba phương án còn lại đều là “bẫy” trộn loài có hệ tuần hoàn hở với loài có hệ tuần hoàn kín, chỉ cần một tên sai là cả phương án sai.

  • Phương án B sai ngay ở hai tên đầu. Mực là thân mềm chân đầu, nhóm tiến hóa nhất của ngành: hệ tuần hoàn kín với tim có vách ngăn, máu chảy trong mạch kín, nhờ đó áp lực máu cao phù hợp lối sống bơi nhanh. Giun ống cũng có hệ tuần hoàn kín. Chỉ riêng châu chấu là loài có hệ hở trong phương án này.
  • Phương án C chứa giun đốt — nhóm có hệ tuần hoàn kín với mạch máu lưng và mạch máu bụng nối nhau, máu chảy liên tục trong mạch. Đây là phương án dễ nhầm nhất, vì giun đốt vẫn thường bị xếp lẫn với giun ống hoặc bị coi là “động vật bậc thấp nên chắc có hệ hở”.
  • Phương án D sai vì giun đốt (hệ kín) đứng đầu danh sách, kéo theo cả phương án sai dù ba tên sau đều đúng.

Bẫy quen thuộc của dạng câu này là ghép mực hoặc giun đốt vào giữa toàn những loài có hệ hở, khiến người đọc chỉ lướt qua thấy “toàn động vật không xương sống” là chọn.

Hệ thống kiến thức về hai kiểu hệ tuần hoàn

Hệ tuần hoàn của động vật chia thành hai kiểu, khác nhau ở chỗ máu có được giữ trong lòng mạch suốt vòng tuần hoàn hay không.

  • Hệ tuần hoàn hở: máu rời khỏi mạch, chảy vào xoang cơ thể, tiếp xúc trực tiếp với tế bào rồi quay về tim; áp lực máu thấp, tốc độ máu chảy chậm. Gặp ở đa số thân mềm (ốc sên, trai sông) và chân khớp (tôm, cua, châu chấu, nhện).
  • Hệ tuần hoàn kín: máu chảy liên tục trong mạch kín, áp lực cao, tốc độ nhanh, trao đổi chất hiệu quả. Gặp ở giun đốt, mực, bạch tuộc và toàn bộ động vật có xương sống.

Điểm dễ nhầm: ngành Thân mềm không đồng nhất một kiểu — chân bụng và hai mảnh vỏ có hệ hở, còn chân đầu (mực, bạch tuộc) lại có hệ kín. Tương tự, “giun” không phải một nhóm thống nhất: giun đốt có hệ kín, còn các nhóm giun khác có cấu tạo rất khác.

Mẹo nhớ nhanh khi gặp câu hỏi tương tự

Nhớ theo nhóm thay vì nhớ từng loài: ốc, trai, tôm, cua, châu chấu, nhện → hở; mực, bạch tuộc, giun đốt, cá, chim, thú → kín. Mẹo ngắn: “chân khớp và ốc, trai thì hở — hễ có mai cứng mà bơi nhanh như mực thì kín”. Khi làm bài, hãy quét phương án và loại ngay phương án chứa mực hoặc giun đốt; chỉ cần một tên trái kiểu là đủ loại cả phương án.