Tốc độ là đại lượng đặc trưng cho điều gì? Giải thích đáp án

Câu hỏi: Tốc độ là đại lượng đặc trưng cho

  • A. tính chất nhanh hay chậm của chuyển động.
  • B. sự thay đổi hướng của chuyển động.
  • C. khả năng duy trì chuyển động của vật.
  • D. sự thay đổi vị trí của vật trong không gian.

Đáp án đúng là A. Tính chất nhanh hay chậm của chuyển động. Tốc độ cho biết vật chuyển động nhanh hay chậm; nó không trực tiếp mô tả hướng chuyển động, quán tính hay chỉ riêng sự thay đổi vị trí.

Câu hỏi trắc nghiệm về ý nghĩa của tốc độ trong chuyển động

Vì sao đáp án A đúng?

Tốc độ đặc trưng cho mức độ nhanh hay chậm của chuyển động. Khi xét cùng một khoảng thời gian, vật đi được quãng đường dài hơn có tốc độ trung bình lớn hơn. Chẳng hạn, trong một giờ, người đi được 10 km chuyển động nhanh hơn người đi được 5 km nếu so theo tốc độ trung bình.

Có thể xác định tốc độ trung bình bằng quãng đường đi được chia cho thời gian chuyển động: v = s/t. Nếu quãng đường tính bằng mét và thời gian tính bằng giây, tốc độ có đơn vị là mét trên giây (m/s). Như vậy, đáp án A nêu đúng ý nghĩa của đại lượng này, thay vì chỉ mô tả một dấu hiệu khác của chuyển động.

Vì sao các phương án còn lại sai?

  • B. Sự thay đổi hướng của chuyển động: Tốc độ không cho biết vật đang đi theo hướng nào. Một vật chuyển động trên đường cong có thể đổi hướng dù tốc độ không đổi. Sự thay đổi của vectơ vận tốc, bao gồm thay đổi hướng, gắn với gia tốc chứ không phải với riêng tốc độ.
  • C. Khả năng duy trì chuyển động của vật: Đây là biểu hiện của quán tính, không phải ý nghĩa của tốc độ. Quán tính gắn với khối lượng của vật; lực tác dụng có thể làm thay đổi trạng thái chuyển động của vật. Không thể chỉ nhìn vào tốc độ để kết luận vật có quán tính lớn hay nhỏ.
  • D. Sự thay đổi vị trí của vật trong không gian: Đây là dấu hiệu cho thấy vật chuyển động so với vật mốc. Quãng đường và độ dịch chuyển mô tả những khía cạnh của sự thay đổi vị trí, nhưng muốn biết vật chuyển động nhanh hay chậm còn phải xét thời gian. Vì thế, D dễ gây nhầm lẫn nhưng không nêu đúng đặc trưng của tốc độ.

Mẹo nhận diện nhanh

Gặp câu hỏi “tốc độ đặc trưng cho điều gì?”, hãy nhớ cặp từ nhanh – chậm. Nếu phương án nói về hướng, quán tính hoặc chỉ nói vật đổi vị trí, đó là những khái niệm khác; hãy kiểm tra xem phương án có thể hiện mức độ chuyển động theo thời gian hay không.