c4h11n có bao nhiêu đp? Giải đáp đồng phân amin và bài HCl

Câu hỏi: Viết công thức cấu tạo và gọi tên các đồng phân amin có công thức phân tử C₃H₉N, C₄H₁₁N; xác định amin thơm U. Cho 1,350 g hỗn hợp ba amin đều đơn chức, bậc một tác dụng vừa đủ với V mL dung dịch HCl 0,1 M, thu được 2,445 g muối khan. Tính V và viết phương trình phản ứng của amin với HCl.

Đáp án đúng là: C₃H₉N có 4 đồng phân amin cấu tạo, C₄H₁₁N có 8 đồng phân amin cấu tạo; theo lời giải gốc, U là anilin và V = 300 mL. Lời giải gốc mới liệt kê các amin bậc một, đồng thời ghi một biểu thức tính V sai; cần phân biệt danh sách đó với toàn bộ đồng phân và dùng độ tăng khối lượng để tính lượng HCl.

Đề bài về đồng phân amin C₃H₉N, C₄H₁₁N và phản ứng của hỗn hợp amin với HCl

Đồng phân amin và thể tích HCl được xác định thế nào?

Lời giải gốc nêu đúng bốn amin bậc một của C₄H₁₁N: CH₃–CH₂–CH₂–CH₂–NH₂ (butylamin, hay butan-1-amin); CH₃–CH₂–CH(NH₂)–CH₃ (sec-butylamin, hay butan-2-amin); CH₃–CH(CH₃)–CH₂–NH₂ (isobutylamin, hay 2-metylpropan-1-amin); và (CH₃)₃C–NH₂ (tert-butylamin, hay 2-metylpropan-2-amin). Hai amin bậc một được nêu cho C₃H₉N là CH₃–CH₂–CH₂–NH₂ (propylamin) và CH₃–CH(NH₂)–CH₃ (isopropylamin). Theo lời giải gốc, amin thơm U là C₆H₅–NH₂, gọi là anilin; riêng phần đề được cung cấp không có thêm dữ kiện để tự xác định U.

Với hỗn hợp ở bài tính toán, mỗi amin bậc một có một nhóm –NH₂ nên phản ứng với HCl theo tỉ lệ mol 1 : 1:

R–NH₂ + HCl → R–NH₃Cl.

Muối khan nặng hơn hỗn hợp amin ban đầu đúng bằng khối lượng HCl đã phản ứng. Do đó:

  1. m(HCl) = 2,445 − 1,350 = 1,095 g.
  2. n(HCl) = 1,095 : 36,5 = 0,030 mol.
  3. V = n : C = 0,030 : 0,1 = 0,300 L = 300 mL.

Chẳng hạn, CH₃–CH₂–NH₂ + HCl → CH₃–CH₂–NH₃Cl; sản phẩm là muối của amin với HCl. Biểu thức «V = 24,45/(R + 53,5) mL» trong lời giải gốc không phải đáp số: hỗn hợp gồm ba amin nên không thể dùng một giá trị R chưa biết để tính như vậy; phép đổi từ lít sang mililít cũng chưa đúng.

Vì sao danh sách đồng phân trong lời giải gốc chưa đầy đủ?

Chỉ đếm nhóm –NH₂ sẽ bỏ sót amin bậc hai và bậc ba. Bốn cấu tạo C₄H₁₁N nêu trên đều là amin bậc một, nhưng yêu cầu «các đồng phân amin» không giới hạn ở bậc này. C₄H₁₁N còn có ba amin bậc hai và một amin bậc ba:

  • CH₃–NH–CH₂–CH₂–CH₃: N-metylpropan-1-amin.
  • CH₃–NH–CH(CH₃)₂: N-metylpropan-2-amin.
  • CH₃–CH₂–NH–CH₂–CH₃: đietylamin.
  • (CH₃)₂N–CH₂–CH₃: N,N-đimetylethanamin.

Tương tự, ngoài hai amin bậc một đã nêu, C₃H₉N còn có CH₃–NH–CH₂–CH₃ (N-metylethanamin, bậc hai) và (CH₃)₃N (trimetylamin, bậc ba). Vì thế, đáp số «4 đồng phân của C₄H₁₁N» trong lời giải gốc chỉ đúng nếu câu hỏi hỏi riêng amin bậc một; với mọi đồng phân amin cấu tạo, đáp số là 8.

Kiến thức cần dùng cho dạng bài này

Để liệt kê đồng phân amin, cần xét cả cách sắp xếp mạch cacbon, vị trí nhóm –NH₂ và cách phân chia các nguyên tử cacbon vào những nhóm gắn với nitơ. Nitơ gắn với một, hai hoặc ba nhóm gốc hiđrocacbon tương ứng tạo amin bậc một, bậc hai hoặc bậc ba. Đếm theo bậc giúp kiểm tra danh sách: C₃H₉N có 2 + 1 + 1 = 4 đồng phân; C₄H₁₁N có 4 + 3 + 1 = 8 đồng phân.

Trong phản ứng với HCl, các amin đơn chức ở bài toán mỗi phân tử nhận một proton, tạo một ion amoni. Có thể tính qua khối lượng mol trung bình của hỗn hợp, nhưng không cần làm vậy khi đã biết cả khối lượng amin và muối khan: định luật bảo toàn khối lượng cho ngay khối lượng HCl đã kết hợp vào muối.

Mẹo nhận diện nhanh

Gặp câu hỏi «c4h11n có bao nhiêu đp», hãy kiểm tra đề hỏi mọi amin hay chỉ amin bậc một: kết quả lần lượt là 8 và 4. Gặp bài amin tác dụng vừa đủ với HCl rồi thu muối khan, lấy khối lượng muối trừ khối lượng amin để tìm khối lượng HCl; sau khi tính thể tích theo lít, nhân 1.000 để đổi sang mililít.