Câu hỏi: Loại phần mềm độc hại nào có tốc độ lây lan nhanh chóng?
- A. Worm – Sâu Internet
- B. Virus boot
- C. Ransomware
- D. Adware
- E. Tất cả đáp án trên đều đúng
- F. Tất cả đáp án trên đều sai
Đáp án đúng là A. Worm – Sâu Internet. Worm có thể tự nhân bản và lan qua mạng đến nhiều thiết bị, thường bằng cách khai thác lỗ hổng bảo mật. Vì vậy, tốc độ lây lan là đặc điểm nổi bật của loại phần mềm độc hại này.

Vì sao Worm – Sâu Internet là đáp án đúng?
Worm là phần mềm độc hại có khả năng tự tạo bản sao rồi phát tán sang thiết bị khác qua mạng. Nếu tìm được các thiết bị có cùng lỗ hổng bảo mật, nó có thể tiếp tục nhân bản và lan rộng mà không nhất thiết phải đợi người dùng mở một tệp bị nhiễm. Cơ chế đó giải thích vì sao sâu máy tính thường được nhắc đến khi câu hỏi nhấn mạnh tốc độ lây lan.
Cần hiểu đây là đặc trưng để nhận diện đáp án, không phải cam kết rằng mọi worm đều lan nhanh trong mọi hoàn cảnh. Việc lây lan còn phụ thuộc vào kết nối mạng, lỗ hổng có thể khai thác và biện pháp bảo vệ trên từng thiết bị.
Vì sao các phương án còn lại không phù hợp?
- B. Virus boot: Loại virus này lây nhiễm vào vùng khởi động của thiết bị lưu trữ. Nó có thể phát tán khi thiết bị bị nhiễm được sử dụng trong điều kiện thích hợp, nhưng khả năng tự lan nhanh qua mạng không phải đặc điểm dùng để nhận diện nó trong câu hỏi này.
- C. Ransomware: Đặc điểm chính là mã hóa dữ liệu và đòi tiền chuộc để khôi phục quyền truy cập. Một số ransomware có thể kèm khả năng phát tán, nhưng tên gọi này mô tả hành vi tống tiền, không mặc nhiên chỉ tốc độ lây lan.
- D. Adware: Phần mềm này hiển thị quảng cáo không mong muốn. Việc gây phiền nhiễu bằng quảng cáo khác với khả năng tự nhân bản và lan rộng nhanh của worm.
- E. Tất cả đáp án trên đều đúng: Virus boot, ransomware và adware không cùng có đặc điểm nổi bật là tự lan nhanh qua mạng, nên không thể chọn toàn bộ các phương án.
- F. Tất cả đáp án trên đều sai: Phương án này bị bác bỏ vì A phù hợp với đặc điểm mà đề hỏi.
Phương án dễ nhầm nhất là C: một vụ tấn công ransomware có thể ảnh hưởng nhiều máy, nhưng mức độ ảnh hưởng của một trường hợp cụ thể không biến tốc độ lây lan thành đặc điểm định nghĩa của mọi ransomware.
Hệ thống kiến thức liên quan
Với câu hỏi theo cơ chế lây nhiễm có mấy loại phần mềm độc hại, cần xác định tiêu chí phân loại trước khi đếm. Danh sách trong đề gồm bốn tên gọi, nhưng chúng không được đặt tên theo cùng một tiêu chí: worm và virus gắn với cách nhân bản, lây nhiễm; ransomware và adware chủ yếu gắn với hành vi gây hại. Vì thế, không thể lấy số phương án trong đề làm số loại phần mềm độc hại theo cơ chế lây nhiễm.
- Worm: Tự nhân bản và có thể phát tán qua mạng, thường bằng cách khai thác lỗ hổng.
- Virus máy tính: Gắn vào tệp hoặc thành phần chủ; sự lây nhiễm thường phụ thuộc vào việc thành phần đó được sử dụng hay thực thi. Virus boot là trường hợp liên quan đến vùng khởi động.
- Ransomware: Mã hóa dữ liệu hoặc chặn quyền truy cập để đòi tiền chuộc.
- Adware: Hiển thị quảng cáo không mong muốn.
Điểm phân biệt cốt lõi là cách lây lan không đồng nghĩa với tác hại sau khi xâm nhập. Một phần mềm độc hại có thể vừa phát tán theo một cơ chế nhất định, vừa thực hiện hành vi như mã hóa dữ liệu.
Cách nhận diện nhanh
Thấy các dấu hiệu tự nhân bản, lan qua mạng, không nhất thiết cần người dùng mở tệp thì nghĩ đến worm. Nếu đề nhấn mạnh vùng khởi động, mã hóa dữ liệu đòi tiền chuộc hoặc quảng cáo không mong muốn, hãy đối chiếu lần lượt với virus boot, ransomware và adware. Chọn theo đặc điểm được hỏi, không chọn «tất cả đều đúng» chỉ vì các phương án đều là phần mềm độc hại.
