Câu hỏi: Đơn vị nào được dùng để đo cường độ âm thanh?
- A. Celsius
- B. Pascal
- C. Decibel
- D. Lumen
Đáp án đúng là C. Decibel. Decibel (dB) được dùng để biểu thị mức cường độ âm, giúp so sánh âm đang xét với một mức chuẩn. Trong bốn phương án, đây là đơn vị gắn với việc đánh giá mức độ mạnh, yếu của âm thanh.

Vì sao Decibel là đáp án đúng?
Decibel (dB) là đơn vị dùng để biểu thị mức cường độ âm theo thang logarit. Thay vì chỉ ghi một giá trị riêng lẻ, thang này cho biết cường độ âm đang xét lớn hơn hay nhỏ hơn cường độ âm chuẩn ở mức nào. Vì vậy, decibel là lựa chọn phù hợp với cách hỏi thông dụng của câu đố.
Cần phân biệt hai đại lượng gần tên nhau. Cường độ âm là năng lượng âm truyền qua một đơn vị diện tích trong một đơn vị thời gian; đơn vị của nó là watt trên mét vuông (W/m²). Còn mức cường độ âm được biểu thị bằng decibel. Nguồn gọi chung là “cường độ âm thanh”, nhưng khi xét chính xác về đơn vị vật lý, dB thuộc về mức cường độ âm, không phải cường độ âm tính bằng W/m².
Vì sao các phương án còn lại sai?
- A. Celsius: Độ Celsius (°C) dùng để biểu thị nhiệt độ, chẳng hạn nhiệt độ không khí. Nó không cho biết mức cường độ âm.
- B. Pascal: Pascal (Pa) là đơn vị áp suất. Đây là phương án dễ nhầm nhất vì âm thanh là sóng gây ra những biến thiên áp suất trong môi trường. Tuy nhiên, áp suất âm đo bằng Pa là đại lượng khác với mức cường độ âm biểu thị bằng dB.
- D. Lumen: Lumen (lm) là đơn vị quang thông, dùng trong lĩnh vực ánh sáng, không phải âm thanh. Cũng cần phân biệt quang thông đo bằng lumen với cường độ sáng đo bằng candela (cd).
Hệ thống các đơn vị đo liên quan
Dạng câu hỏi này kiểm tra khả năng ghép đúng đại lượng vật lý với đơn vị đo. Bốn lựa chọn thuộc những lĩnh vực khác nhau: độ Celsius gắn với nhiệt độ; pascal gắn với áp suất; decibel gắn với mức cường độ âm; lumen gắn với quang thông. Nhận ra đại lượng trước khi chọn đơn vị sẽ tránh được việc chọn theo một từ có vẻ liên quan, như chọn pascal chỉ vì âm thanh có thể gây biến thiên áp suất.
Trong học tập và đời sống, khi nói một âm thanh có mức ồn cao hay thấp, người ta thường dùng số đo bằng dB. Cách nói này thuận tiện, nhưng không nên đồng nhất số dB với năng lượng âm truyền qua mỗi mét vuông trong một giây. Hai cách diễn đạt liên quan đến nhau song chỉ hai đại lượng khác nhau.
Mẹo nhận diện nhanh
Hãy ghép từng đơn vị với một từ khóa: Celsius – nhiệt độ; Pascal – áp suất; Decibel – mức âm; Lumen – ánh sáng. Khi đề hỏi về mức độ mạnh, yếu của âm thanh và có phương án decibel, hãy chọn decibel; nếu đề hỏi chính xác đơn vị của cường độ âm trong hệ SI, đáp án phải là W/m².
