Hệ sinh thái rừng nguyên sinh ở nước ta: Giải đáp ý d

Câu hỏi: Cho thông tin sau: Hệ sinh thái rừng nguyên sinh phổ biến ở nước ta là rừng rậm nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh. Do ảnh hưởng của gió mùa, nước ta còn có các kiểu rừng nhiệt đới gió mùa khác nhau: rừng nhiệt đới gió mùa thường xanh, rừng gió mùa nửa rụng lá, rừng thưa khô rụng lá; ngoài ra còn có trảng cỏ, cây bụi. Xét các nhận định sau:

  • a) Thảm thực vật rừng nước ta đa dạng về kiểu hệ sinh thái là do khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có sự phân hóa đa dạng.
  • b) Sinh vật ôn đới chiếm ưu thế nhưng cũng có những loài cây cận nhiệt như dẻ, re, pơ mu; động vật có chồn, gấu lông dày xuất hiện ở phần lãnh thổ phía Bắc của dãy Bạch Mã.
  • c) Ở những vùng núi thấp mưa nhiều, khí hậu ẩm ướt, mùa khô không rõ rệt, hình thành hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh — một kiểu hệ sinh thái giàu có, có đa dạng sinh học cao, hiện còn được bảo tồn ở một số vườn quốc gia như Cúc Phương (Ninh Bình), Vũ Quang (Hà Tĩnh).
  • d) Do khí hậu nước ta có sự phân hóa phức tạp theo vĩ độ và độ cao nên thảm thực vật cũng có sự thay đổi theo vĩ độ và độ cao địa hình.

Đáp án đúng là d. Do khí hậu nước ta phân hóa theo vĩ độ và độ cao nên thảm thực vật cũng thay đổi theo hai chiều đó. Đây là đáp án được nội dung gốc lựa chọn. Tuy nhiên, nếu xét từng nhận định theo dạng đúng/sai, a và c cũng đúng về kiến thức; chỉ b sai. Vì vậy, đề chưa đủ rõ để chọn d như nhận định đúng duy nhất.

Đề bài về các kiểu rừng và sự phân hóa thảm thực vật ở Việt Nam

Vì sao nhận định d đúng?

Thảm thực vật Việt Nam thay đổi theo vĩ độ và độ cao vì các điều kiện khí hậu không đồng nhất trên toàn lãnh thổ. Theo vĩ độ, sự khác biệt về nhiệt độ và tác động của gió mùa góp phần tạo nên sự khác nhau giữa các vùng. Theo độ cao, nhiệt độ thường giảm khi lên núi; điều kiện ẩm và lượng mưa cũng có thể thay đổi. Những khác biệt ấy ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và phân bố của các loài cây, từ đó tạo ra các kiểu thảm thực vật khác nhau.

Nhận định d nêu đúng mối quan hệ mà phần thông tin muốn làm rõ: khí hậu phân hóa thì thảm thực vật cũng phân hóa. Nó giải thích vì sao bên cạnh rừng rậm nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh, nước ta còn có những kiểu rừng và sinh cảnh khác.

Đối chiếu các nhận định còn lại

Không thể coi cả a và c là sai chỉ để giữ d làm đáp án duy nhất. Cần tách biệt việc nội dung gốc chọn d với việc đánh giá tính đúng, sai của từng nhận định:

  • a) Đúng. Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa và sự phân hóa khí hậu góp phần tạo nên nhiều kiểu thảm thực vật rừng. Ý này nêu nguyên nhân khái quát, còn d chỉ rõ hai chiều phân hóa là vĩ độ và độ cao. Đây là nhận định dễ nhầm nhất nếu đề yêu cầu chọn một đáp án.
  • b) Sai. Không thể nói sinh vật ôn đới chiếm ưu thế trên toàn bộ phần lãnh thổ phía Bắc dãy Bạch Mã. Khu vực này vẫn mang đặc điểm sinh vật nhiệt đới; các loài cận nhiệt và ôn đới chủ yếu gắn với những nơi có điều kiện khí hậu thích hợp, đặc biệt là vùng núi cao.
  • c) Đúng về ý chính. Nơi nóng ẩm, mưa nhiều và mùa khô không rõ rệt thuận lợi cho rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh phát triển. Cúc Phương và Vũ Quang là những ví dụ về khu vực bảo tồn rừng có giá trị đa dạng sinh học. Nhận định này mô tả một kiểu rừng cụ thể, không phủ định d.

Hệ thống kiến thức liên quan

Rừng rậm nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh là hệ sinh thái rừng nguyên sinh phổ biến, gắn với điều kiện nóng ẩm và mưa nhiều. Khi điều kiện mưa ẩm, mùa khô và địa hình thay đổi, thành phần loài cũng như hình thái thảm thực vật có thể khác đi.

  • Rừng thường xanh: cây duy trì tán lá xanh quanh năm trong môi trường đủ ẩm.
  • Rừng nửa rụng lá: có một bộ phận cây rụng lá vào mùa khô.
  • Rừng thưa khô rụng lá: gắn với điều kiện khô hạn rõ hơn; tán rừng thưa và hiện tượng rụng lá theo mùa phổ biến hơn.
  • Trảng cỏ, cây bụi: là những dạng thảm thực vật khác, không nên gọi chung là rừng nguyên sinh.

Các vườn quốc gia góp phần bảo tồn những hệ sinh thái rừng và các loài sinh vật gắn với chúng. Khi học về sự phân bố rừng, cần xét đồng thời điều kiện khí hậu và vị trí địa hình, thay vì cho rằng cả nước chỉ có một kiểu thảm thực vật.

Cách nhận diện nhanh

Gặp câu hỏi về sự đa dạng thảm thực vật, hãy tìm mối liên hệ điều kiện khí hậu → kiểu thảm thực vật. Nếu đề hỏi riêng sự thay đổi theo vĩ độ và độ cao, chọn d. Nếu đề yêu cầu đánh giá đúng/sai từng ý, kết luận là a đúng, b sai, c đúng, d đúng; không chọn d làm nhận định đúng duy nhất.