Phát biểu không đúng về dân số nước ta hiện nay – Đáp án C

Câu hỏi: Phát biểu không đúng với dân số nước ta hiện nay là

  • A. có cơ cấu dân số vàng.
  • B. tốc độ già hóa nhanh.
  • C. số nam nhiều hơn số nữ.
  • D. tuổi thọ trung bình tăng.

Đáp án đúng là C. Số nam nhiều hơn số nữ. Dân số Việt Nam hiện đang trong thời kỳ cơ cấu dân số vàng, già hóa nhanh và tuổi thọ trung bình tăng, nhưng tổng số nữ vẫn nhiều hơn tổng số nam, nên phát biểu C sai với thực tế.

Đề bài trắc nghiệm về phát biểu không đúng với dân số nước ta hiện nay kèm các phương án A, B, C, D

Câu hỏi: Quá trình đô thị hóa ở nước ta hiện nay

  • A. chững lại, tỉ lệ dân thành thị thấp.
  • B. thay đổi tích cực, số đô thị tăng lên.
  • C. phân bố đồng đều, nhiều đô thị lớn.
  • D. diễn ra chậm, số dân thành thị giảm.

Đáp án đúng là B. Thay đổi tích cực, số đô thị tăng lên. Đô thị hóa ở nước ta đang mở rộng cả về số lượng đô thị lẫn quy mô dân số thành thị, bộ mặt đô thị thay đổi theo hướng tích cực.

Câu hỏi: Loại hình trang trại nào sau đây chiếm tỉ trọng cao nhất ở nước ta?

  • A. Trồng trọt.
  • B. Chăn nuôi.

Đáp án đúng là A. Trồng trọt. Trong cơ cấu trang trại của nước ta, trang trại trồng trọt luôn chiếm tỉ trọng lớn nhất, cao hơn hẳn trang trại chăn nuôi.

Vì sao đáp án C đúng với yêu cầu “phát biểu không đúng”

Dân số nước ta hiện nay có ba đặc điểm nổi bật được xét trong đề: cơ cấu dân số vàng, già hóa nhanh và tuổi thọ trung bình tăng. Cả ba đều đúng, nên chúng bị loại khi đề hỏi phát biểu không đúng. Riêng phương án C khẳng định số nam nhiều hơn số nữ, điều này trái với thực tế: tính trên toàn bộ dân số, nữ vẫn đông hơn nam.

Nguyên nhân nằm ở cấu trúc tuổi – giới. Tuổi thọ trung bình của nữ cao hơn nam, nên ở nhóm tuổi cao (từ khoảng 60 tuổi trở lên) số nữ vượt trội rõ rệt. Ở nhóm tuổi trẻ, tỉ số giới tính khi sinh của nước ta lại đang mất cân bằng theo hướng thừa nam (trên 110 bé trai/100 bé gái trong những năm gần đây), nhưng mức chênh lệch này chưa đủ bù phần nữ dư ra ở nhóm tuổi cao. Kết quả tổng hợp: nữ vẫn nhiều hơn nam.

Cần phân biệt hai khái niệm dễ lẫn: tỉ số giới tính khi sinh (nghiêng về nam) và tổng số nam so với tổng số nữ trong dân số (nghiêng về nữ). Đề hỏi theo nghĩa thứ hai, nên C là phát biểu sai.

Vì sao các phương án còn lại đúng nên bị loại

Ba phương án A, B, D đều phản ánh đúng đặc điểm dân số Việt Nam hiện nay, vì vậy không thể là đáp án của câu hỏi phủ định.

  • A. Cơ cấu dân số vàng: tỉ lệ người trong độ tuổi lao động lớn, mỗi năm chỉ có một nhóm nhỏ dân số bước vào tuổi phụ thuộc. Đây là lợi thế nguồn lao động dồi dào, cũng là lý do nhiều ngành thâm dụng lao động phát triển mạnh.
  • B. Tốc độ già hóa nhanh: tỉ lệ người từ 60 tuổi (hoặc 65 tuổi) trở lên đang tăng với tốc độ thuộc nhóm nhanh trong khu vực, do mức sinh giảm mạnh và tuổi thọ tăng. Nước ta đã bước vào giai đoạn già hóa dân số.
  • D. Tuổi thọ trung bình tăng: nhờ điều kiện y tế, dinh dưỡng và mức sống cải thiện, tuổi thọ trung bình của người Việt tăng đều qua các thập kỷ và hiện ở mức khoảng 73 – 74 tuổi (số liệu những năm gần đây; con số này có thể thay đổi theo từng năm).

Phương án dễ nhầm nhất là C, vì nhiều bạn nhớ tới tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh và suy ra ngay “nam nhiều hơn nữ”. Cần đọc kỹ đây là số liệu trên toàn bộ dân số, không phải số trẻ sơ sinh.

Câu 4: Vì sao đô thị hóa ở nước ta là “thay đổi tích cực, số đô thị tăng lên”

Quá trình đô thị hóa của nước ta đang diễn ra theo chiều mở rộng và nâng cấp: số đô thị tăng, nhiều đô thị được công nhận loại cao hơn, hạ tầng và dịch vụ đô thị cải thiện, dân số thành thị tăng. Đó chính là nội dung phương án B.

Phương án A sai ở vế “chững lại” – đô thị hóa vẫn đang tiếp diễn, chưa dừng lại; vế “tỉ lệ dân thành thị thấp” thì đúng, nhưng chỉ một vế đúng không đủ để phương án đúng toàn bộ. Phương án C sai vì đô thị phân bố không đồng đều, tập trung chủ yếu ở đồng bằng, ven biển và các vùng kinh tế trọng điểm, trong khi vùng núi và Tây Nguyên còn thưa đô thị lớn. Phương án D sai ở cả hai vế: đô thị hóa không chậm và số dân thành thị không giảm mà tăng lên hằng năm.

Câu 5: Vì sao trang trại trồng trọt chiếm tỉ trọng cao nhất

Trồng trọt là loại hình trang trại phổ biến nhất ở nước ta, thường chiếm trên một nửa tổng số trang trại, vượt xa chăn nuôi và các loại hình còn lại. Cơ sở của thực tế này là điều kiện tự nhiên thuận lợi cho cây trồng (đất, nước, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa), diện tích đất nông nghiệp lớn, thị trường tiêu thụ nông sản rộng và vốn đầu tư cho trồng trọt thường thấp hơn chăn nuôi công nghiệp.

Trang trại chăn nuôi đang tăng lên nhưng vẫn chiếm tỉ trọng nhỏ hơn, do yêu cầu vốn lớn, kỹ thuật chăn nuôi an toàn dịch bệnh và xử lý môi trường chặt chẽ hơn. Đây là lý do phương án B không phải đáp án.

Hệ thống kiến thức liên quan

Ba câu hỏi trên cùng thuộc nhóm kiến thức địa lí dân cư và địa lí kinh tế, nên cần nắm theo hệ thống thay vì học rời từng câu.

  • Dân số: xét theo ba nhóm chỉ tiêu – cơ cấu tuổi (dân số vàng, già hóa), cơ cấu giới tính (tỉ số giới tính khi sinh và tổng số nam/nữ), chất lượng dân số (tuổi thọ trung bình, trình độ học vấn).
  • Đô thị hóa: xét theo bốn khía cạnh – tốc độ, quy mô (số đô thị, số dân thành thị), tỉ lệ dân thành thị, và sự phân bố đô thị giữa các vùng. Mỗi phương án nhiễu thường đánh tráo một trong bốn khía cạnh này.
  • Kinh tế trang trại: phân theo lĩnh vực sản xuất gồm trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, lâm nghiệp và trang trại tổng hợp; trồng trọt giữ tỉ trọng cao nhất, phản ánh cơ cấu nông nghiệp còn nghiêng về trồng cây.
  • Lưu ý về số liệu: tỉ lệ dân thành thị, tuổi thọ trung bình, số trang trại đều thay đổi theo năm. Khi làm bài, ưu tiên nhận định về xu hướng (tăng/giảm, nhanh/chậm, đồng đều/không đồng đều) thay vì tranh cãi con số tuyệt đối.

Mẹo nhận diện nhanh dạng câu hỏi này

Với câu hỏi phủ định “phát biểu không đúng”, hãy đọc ngược yêu cầu: tìm phương án sai thực tế, ba phương án còn lại đều là kiến thức đúng. Mẹo nhớ gọn cho bài dân số: “vàng – già – thọ tăng, nữ đông hơn nam”; bốn từ khóa ứng với A, B, D đúng và C sai.

Với câu đô thị hóa, loại ngay các phương án chứa từ cực đoan sai hướng như “chững lại”, “chậm”, “giảm”, “đồng đều” – đô thị nước ta đang tăng nhanh nhưng phân bố lệch. Với câu về trang trại, nhớ quy tắc: nông nghiệp nước ta lấy trồng trọt làm nền, nên ở bất kỳ cơ cấu nào (diện tích gieo trồng, giá trị sản xuất, số trang trại), trồng trọt thường đứng đầu; chỉ cần kiểm tra lại nếu đề hỏi riêng về giá trị tuyệt đối của chăn nuôi.