Câu hỏi: Gió mùa đông bắc thổi vào nước ta theo hướng nào?
- A. tây bắc.
- B. đông bắc.
- C. đông nam.
- D. tây nam.
Đáp án đúng là B. đông bắc. Gió mùa đông bắc là khối không khí lạnh từ phương bắc tràn xuống, vào Việt Nam chủ yếu theo hướng đông bắc; đây là hướng gió tạo nên mùa đông lạnh ở miền Bắc.

Vì sao gió mùa đông bắc thổi vào nước ta theo hướng đông bắc?
Gió mùa Đông Bắc hình thành từ cao áp Xibia (Siberia) và vùng lục địa phía bắc Trung Quốc. Vào mùa đông, lục địa Á – Âu lạnh nhanh, hình thành vùng áp cao mạnh; không khí lạnh di chuyển từ áp cao về phía áp thấp xích đạo. Trên đường đi, lực Coriolis ở bán cầu Bắc làm dòng khí lệch về bên phải, nên hướng gió chủ yếu là đông bắc.
Khi vào Việt Nam, khối không khí này gây giảm nhiệt độ rõ rệt ở miền Bắc, tạo kiểu thời tiết lạnh khô vào nửa đầu mùa đông. Khi gió đi qua biển Đông, hơi ẩm tăng lên, làm xuất hiện mưa phùn ở đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ vào nửa sau mùa đông. Càng vào phía nam, ảnh hưởng của gió càng yếu, thường bị chặn lại đáng kể ở dãy Bạch Mã.
Vì sao các phương án còn lại không đúng?
A. tây bắc không phải hướng chính của gió mùa đông bắc. Gió tây bắc có thể xuất hiện ở một số khu vực miền núi phía Bắc trong những đợt thời tiết nhất định, nhưng không phải hướng đặc trưng của khối không khí lạnh từ cao áp Xibia tràn vào nước ta.
C. đông nam là hướng gió gắn với mùa hè ở nhiều vùng nước ta, thường mang hơi ẩm từ biển vào và gây thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều. Đây là phương án dễ nhầm nhất vì cũng có chữ “đông” và cũng là một hướng gió mùa, nhưng bản chất là gió mùa mùa hạ, không phải gió mùa đông bắc.
D. tây nam là hướng của gió mùa mùa hạ ở Nam Bộ và Tây Nguyên, xuất phát từ vùng biển Ấn Độ Dương, mang nhiều hơi ẩm và gây mưa lớn. Hướng này không phù hợp với khối không khí lạnh phương bắc.
Nguồn gốc và cơ chế hình thành gió mùa Đông Bắc
Góc nhìn địa lí giúp phân biệt rõ các hướng gió: nguồn gốc quyết định hướng, còn địa hình và biển làm hướng gió bị lệch hoặc thay đổi tính chất tại từng vùng.
- Nguồn gốc: cao áp Xibia và lục địa phía bắc Trung Quốc, hình thành do lục địa lạnh nhanh vào mùa đông.
- Hướng di chuyển: từ áp cao phương bắc về áp thấp xích đạo, bị lực Coriolis làm lệch phải, nên vào Việt Nam theo hướng đông bắc.
- Ảnh hưởng: miền Bắc chịu lạnh mạnh; qua biển Đông, gió ẩm hơn và gây mưa phùn; vào nam, hiệu ứng lạnh giảm dần.
- Phân biệt với gió mùa mùa hạ: gió mùa mùa hạ chủ yếu có hướng tây nam ở Nam Bộ, Tây Nguyên và hướng đông nam ở một số vùng phía bắc, mang hơi ẩm và gây mưa.
Mẹo nhớ nhanh hướng gió mùa Đông Bắc
Gắn tên gió với nguồn gốc: “Đông Bắc” là khối khí lạnh từ phương bắc tràn xuống, bị lệch về phía đông. Khi gặp câu hỏi về hướng gió mùa đông bắc, chỉ cần nhớ chuỗi “cao áp Xibia → lệch phải → đông bắc”. Các hướng tây nam, đông nam thường gắn với gió mùa mùa hạ, còn tây bắc không phải hướng chủ đạo của gió mùa đông bắc ở nước ta.
