Câu hỏi: Gió Tây ôn đới thổi từ áp cao
- A. chí tuyến về xích đạo.
- B. cực về xích đạo.
- C. cực về ôn đới.
- D. chí tuyến về ôn đới.
Đáp án đúng là D. chí tuyến về ôn đới. Gió Tây ôn đới thổi từ áp cao cận chí tuyến (khoảng vĩ độ 30° Bắc và Nam) về áp thấp ôn đới (khoảng vĩ độ 60° Bắc và Nam), đúng theo quy luật gió di chuyển từ nơi áp cao về nơi áp thấp.

Vì sao gió Tây ôn đới thổi từ áp cao chí tuyến về ôn đới?
Câu trả lời nằm ở hai bước: xác định vị trí các đai áp, rồi áp dụng quy luật gió thổi từ áp cao về áp thấp. Trên bề mặt Trái Đất, áp cao cận chí tuyến nằm quanh vĩ độ 30° Bắc và Nam, còn áp thấp ôn đới nằm quanh vĩ độ 60° Bắc và Nam. Gió Tây ôn đới hoạt động thường xuyên ở vùng vĩ độ trung bình, tức khoảng 30° đến 60° ở cả hai bán cầu, nên nguồn xuất phát của nó chỉ có thể là áp cao chí tuyến và đích đến là áp thấp ôn đới. Đây chính là nội dung phương án D.
Điểm cần làm rõ là chữ “Tây” trong tên gió. Chữ này chỉ hướng gió thổi tới, không phải nơi gió xuất phát. Do lực Coriolis, gió không đi thẳng từ 30° lên 60° mà bị lệch: lệch sang phải ở bán cầu Bắc và lệch sang trái ở bán cầu Nam. Kết quả là ở bán cầu Bắc gió thổi theo hướng tây nam, ở bán cầu Nam theo hướng tây bắc — gọi chung là gió Tây. Vì vậy, nói “gió Tây ôn đới thổi từ áp cao chí tuyến về ôn đới” vừa đúng về nguồn gốc áp, vừa đúng về phạm vi hoạt động.
Vì sao các phương án còn lại sai?
Ba phương án nhiễu đều lấy đúng một nửa dữ kiện rồi ghép sai cặp áp — đây là kiểu bẫy phổ biến khi kiểm tra phần đai áp và gió thường xuyên.
- A. chí tuyến về xích đạo: đúng chiều “áp cao về áp thấp” nhưng sai loại gió. Gió thổi từ áp cao chí tuyến (30°) về áp thấp xích đạo (0°) là gió Tín phong (Mậu dịch), hoạt động trong phạm vi 0°–30°. Đây là phương án dễ nhầm nhất vì cũng xuất phát từ áp cao chí tuyến, chỉ khác đích đến.
- B. cực về xích đạo: không tồn tại loại gió thường xuyên nào đi suốt từ cực về xích đạo. Vùng cực là áp cao, nhưng gió từ đó chỉ đi xuống tới áp thấp ôn đới ở khoảng 60°, không vượt qua vành đai áp cao chí tuyến ở 30°.
- C. cực về ôn đới: đúng cặp áp nhưng sai tên gió. Gió thổi từ áp cao cực (90°) về áp thấp ôn đới (60°) là gió Đông cực (gió Đông phương), hướng đông bắc ở bán cầu Bắc và đông nam ở bán cầu Nam. Tên gọi “Tây” và “Đông” phản ánh đúng hướng thổi tới của hai loại gió này.
Hệ thống kiến thức: các đai áp và ba loại gió thường xuyên
Trên Trái Đất có 7 đai áp: một áp thấp xích đạo (0°), hai áp cao chí tuyến (khoảng 30° Bắc và Nam), hai áp thấp ôn đới (khoảng 60° Bắc và Nam) và hai áp cao cực (khoảng 90° Bắc và Nam). Sự phân bố này hình thành do nhiệt độ và động lực khí quyển, và nó quy định hệ thống gió thường xuyên:
- Gió Tín phong: từ áp cao chí tuyến về áp thấp xích đạo (30° → 0°), hướng đông bắc ở bán cầu Bắc, đông nam ở bán cầu Nam.
- Gió Tây ôn đới: từ áp cao chí tuyến về áp thấp ôn đới (30° → 60°), hướng tây nam ở bán cầu Bắc, tây bắc ở bán cầu Nam.
- Gió Đông cực: từ áp cao cực về áp thấp ôn đới (90° → 60°), hướng đông bắc ở bán cầu Bắc, đông nam ở bán cầu Nam.
Riêng ở vùng xích đạo có đới gió Tây xích đạo nhưng không mang tính thường xuyên, ổn định như ba loại gió trên. Cần phân biệt rõ: tên gió Đông/Tây/Bắc/Nam là hướng gió thổi tới, còn cặp áp trong đáp án là nơi xuất phát và nơi đến.
Mẹo ghi nhớ và cách nhận diện nhanh
Nhớ theo trục vĩ độ 0° – 30° – 60° – 90° và đọc thành câu: “Tín phong về xích đạo, Tây ôn đới về ôn đới, Đông cực về ôn đới”. Mẹo ngắn hơn: hai loại gió cùng đích đến 60° là Tây ôn đới (từ 30°) và Đông cực (từ 90°); loại còn lại đi về 0° là Tín phong.
Khi gặp câu hỏi dạng này, làm theo hai bước cố định: vẽ nhanh bốn mốc vĩ độ, đặt áp cao ở 30° và 90°, áp thấp ở 0° và 60°, rồi nối theo chiều cao → thấp. Bước nối này loại ngay được phương án B (đi xuyên qua vành đai áp cao chí tuyến). Bước đọc tên gió loại tiếp phương án A và C. Chỉ còn D khớp cả nguồn gốc áp lẫn phạm vi vĩ độ 30°–60°.
