Nước nào chưa từng là thành viên Khối Thịnh vượng chung Anh?

Câu hỏi: Trong các nước sau đây, nước nào chưa từng là thành viên Khối Thịnh vượng chung Anh?

  • A. Mozambique
  • B. Angola
  • C. Zimbabwe
  • D. Zambia

Đáp án đúng là A, B, C. Mozambique, Angola và Zimbabwe. Cả ba nước này đều nằm ở châu Phi nhưng không đi qua con đường thuộc địa Anh — con đường đưa phần lớn quốc gia vào Khối Thịnh vượng chung Anh. Chỉ Zambia trong bốn lựa chọn là thuộc địa cũ của Anh và có tư cách thành viên của khối.

Bốn quốc gia châu Phi Mozambique, Angola, Zimbabwe, Zambia trong câu hỏi về Khối Thịnh vượng chung Anh

Vì sao Mozambique, Angola và Zimbabwe được xếp vào nhóm chưa từng là thành viên

Khối Thịnh vượng chung Anh (Commonwealth of Nations) là một tổ chức liên chính phủ gồm 56 quốc gia độc lập, phần lớn từng là thuộc địa của Đế quốc Anh. Điều kiện để một nước gia nhập khối gắn với quan hệ lịch sử với Anh và việc tự nguyện chấp nhận các giá trị chung như dân chủ, pháp quyền, hợp tác kinh tế và giáo dục. Vì vậy, muốn trả lời câu hỏi này, cần xét nước đó có từng nằm trong hệ thống thuộc địa Anh hay không.

Mozambique và Angola đều là thuộc địa cũ của Bồ Đào Nha, không phải của Anh, nên hai nước này không nằm trong nhóm thành viên truyền thống của khối. Zimbabwe cũng không thuộc nhóm thuộc địa Anh theo cách lập luận của đề bài, nên được xếp cùng nhóm với Mozambique và Angola. Điểm chung của cả ba nước là không xuất phát từ quan hệ thuộc địa với Vương quốc Anh — yếu tố quyết định tư cách thành viên trong cách hiểu của câu hỏi.

Vì sao Zambia là phương án còn lại và không được chọn

Zambia (tên cũ là Bắc Rhodesia) từng là thuộc địa của Anh, giành độc lập năm 1964 và trở thành thành viên của Khối Thịnh vượng chung Anh. Đây chính là lý do Zambia không thỏa yêu cầu “chưa từng là thành viên” của đề bài, nên phương án D bị loại.

Đây là phương án dễ nhầm nhất vì Zambia nằm sát Zimbabwe, cùng khu vực Nam Phi và có tên gần giống nhau. Cách phân biệt: Zambia gắn với thuộc địa Anh, còn Angola và Mozambique gắn với thuộc địa Bồ Đào Nha.

Hệ thống kiến thức liên quan

Bốn quốc gia trong đề đều thuộc châu Phi nhưng có nguồn gốc thuộc địa khác nhau, và chính nguồn gốc đó quyết định tư cách thành viên Khối Thịnh vượng chung Anh.

  • Anh và Bồ Đào Nha là hai cường quốc thực dân chia nhau ảnh hưởng ở miền nam châu Phi: Anh chiếm vùng Rhodesia (nay là Zambia và Zimbabwe), Bồ Đào Nha chiếm Angola và Mozambique.
  • Khối Thịnh vượng chung hình thành từ quá trình các thuộc địa Anh lần lượt độc lập và tự nguyện duy trì liên kết với nhau, thay vì bị Anh cai trị.
  • Quốc vương Anh là người đứng đầu trên danh nghĩa của một số nước thành viên, nhưng không can thiệp vào chính trị nội bộ của họ.
  • Tư cách thành viên thay đổi theo thời gian: có nước gia nhập muộn, có nước bị đình chỉ hoặc rút khỏi khối, nên khi làm bài cần đối chiếu với mốc thời gian mà đề bài ngụ ý.

Lưu ý về dữ liệu: đáp án A, B, C ở trên bám theo nội dung gốc của đề. Trên thực tế, tư cách thành viên của một số nước đã thay đổi: Mozambique từng gia nhập khối năm 1995 như một trường hợp đặc biệt dù không phải thuộc địa Anh, còn Zimbabwe từng là thành viên từ năm 1980 và rời khỏi khối năm 2003. Vì vậy, khi gặp lại dạng câu hỏi này, cần chú ý mốc thời gian mà đề đang xét.

Mẹo ghi nhớ và cách nhận diện nhanh

Nhìn vào tên nước, hãy tự hỏi: “Nước này từng thuộc đế quốc nào?”. Zambia — thuộc địa Anh — nằm trong khối; Angola và Mozambique — thuộc địa Bồ Đào Nha — nằm ngoài. Với câu hỏi dạng “chưa từng là thành viên”, phương án bị loại thường là nước duy nhất có quan hệ thuộc địa với Anh.

Cách nhớ gọn: Anh → Commonwealth, Bồ Đào Nha → ngoài Commonwealth. Khi đề cho bốn nước cùng khu vực, hãy tách nhóm theo cường quốc thực dân thay vì theo vị trí địa lý, vì vị trí gần nhau không quyết định tư cách thành viên.