Câu hỏi: Nội dung nào sau đây không phải là chức năng của Sử học?
- A. Khôi phục các sự kiện lịch sử diễn ra trong quá khứ.
- B. Rút ra bản chất và các quy luật vận động của lịch sử.
- C. Dự đoán tương lai.
Đáp án đúng là C. Dự đoán tương lai. Sử học nghiên cứu quá khứ để tái hiện sự kiện, tìm hiểu bản chất và rút ra bài học; dự đoán tương lai không phải chức năng của ngành khoa học này.

Vì sao đáp án C đúng?
Sử học lấy quá khứ của con người và xã hội làm đối tượng nghiên cứu. Từ các nguồn tư liệu, người nghiên cứu tìm hiểu sự kiện đã diễn ra như thế nào, trong hoàn cảnh nào, rồi phân tích nguyên nhân, bản chất và ý nghĩa của sự kiện đó.
Những hiểu biết ấy giúp con người lý giải hiện tại và rút kinh nghiệm cho hành động sau này. Tuy nhiên, rút bài học cho tương lai khác với dự đoán tương lai: bài học lịch sử cung cấp căn cứ để suy xét, chứ không xác định trước một sự kiện sẽ xảy ra. Vì vậy, C là nội dung không thuộc các chức năng Sử học mà câu hỏi nêu ra.
Vì sao các phương án còn lại không đúng?
- A. Khôi phục các sự kiện lịch sử diễn ra trong quá khứ: Đây là chức năng của Sử học. Việc nghiên cứu và đối chiếu tư liệu giúp tái hiện sự kiện, con người và bối cảnh lịch sử. Do đó, A không đáp ứng yêu cầu tìm nội dung không phải chức năng.
- B. Rút ra bản chất và các quy luật vận động của lịch sử: Sử học không dừng ở việc kể lại những gì đã xảy ra. Ngành khoa học này còn phân tích, tổng hợp các sự kiện và quá trình lịch sử để nhận thức sâu hơn về sự phát triển của xã hội. Vì vậy, B cũng là một chức năng, không phải đáp án cần chọn.
B là phương án dễ gây nhầm lẫn: nếu chỉ nghĩ Sử học có nhiệm vụ ghi chép quá khứ, người học có thể bỏ sót chức năng phân tích và lý giải lịch sử. Dữ liệu gốc không cung cấp nội dung phương án D nên không thể liệt kê hoặc nhận xét phương án này.
Hệ thống kiến thức liên quan
Có thể phân biệt hai khía cạnh gắn với chức năng của Sử học:
- Tái hiện quá khứ: Nghiên cứu tư liệu để tìm hiểu sự kiện, con người và bối cảnh; từ đó phục dựng những gì đã diễn ra.
- Nhận thức lịch sử: Phân tích và tổng hợp các sự kiện để làm rõ bản chất, tìm hiểu những quy luật vận động và rút ra bài học kinh nghiệm.
Hai khía cạnh bổ trợ cho nhau: muốn giải thích một quá trình lịch sử, trước hết cần xác định đáng tin cậy quá trình ấy đã diễn ra ra sao. Bài học rút từ quá khứ có thể định hướng suy nghĩ và hành động, nhưng không đồng nghĩa với việc biết trước tương lai.
Cách nhận diện nhanh
Với câu hỏi về chức năng Sử học, hãy nhớ cặp ý tái hiện quá khứ – lý giải quá khứ. Nếu đề hỏi nội dung không phải chức năng, cần phân biệt việc dùng bài học lịch sử để suy xét tương lai với việc dự đoán chắc chắn tương lai.

