Câu hỏi: Năm 1784, Giêm Oát (Anh) đã làm gì?
- A. Sáng chế ra máy kéo sợi Gien-ni.
- B. Phát minh ra máy hơi nước.
- C. Phát minh ra máy dệt chạy bằng sức nước.
- D. Chế tạo thành công đầu máy xe lửa.
Đáp án đúng là B. Phát minh ra máy hơi nước. Theo cách diễn đạt của đề, thành tựu gắn với Giêm Oát là máy hơi nước. Nói chính xác hơn, ông cải tiến thiết bị đã có, giúp nó hoạt động hiệu quả hơn và được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất.

Vì sao chọn máy hơi nước?
Giêm Oát gắn với việc cải tiến máy hơi nước trong cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất ở Anh. Những cải tiến của ông làm cho máy sử dụng nhiên liệu hiệu quả hơn các phiên bản trước, nhờ đó sức máy có thể phục vụ nhiều hoạt động sản xuất. Đây là căn cứ để chọn B theo đáp án của đề.
Cần phân biệt cách nói ngắn gọn trong câu trắc nghiệm với diễn biến lịch sử: Giêm Oát không tạo ra chiếc máy hơi nước đầu tiên từ con số không. Đóng góp nổi bật của ông là cải tiến và phát triển máy hơi nước thành nguồn động lực có giá trị thực tiễn lớn hơn.
Vì sao các phương án còn lại sai?
- A. Máy kéo sợi Gien-ni: Đây là sáng chế thuộc ngành dệt, không phải thành tựu gắn với Giêm Oát. Phương án dễ gây nhầm vì cũng xuất hiện trong cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất.
- C. Máy dệt chạy bằng sức nước: Thiết bị này dùng sức nước, khác với máy hơi nước mà câu hỏi yêu cầu nhận diện. Cả hai đều liên quan đến cơ giới hóa, nhưng không phải cùng một phát minh.
- D. Đầu máy xe lửa: Đầu máy xe lửa thuộc lĩnh vực vận tải. Máy hơi nước về sau được dùng làm động lực cho tàu hỏa, song không thể vì mối liên hệ đó mà quy việc chế tạo đầu máy xe lửa cho Giêm Oát.
Hệ thống kiến thức liên quan
Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất khởi đầu ở Anh từ giữa thế kỉ XVIII. Sự phát triển của máy móc và sản xuất cơ khí góp phần đưa con người từ nền sản xuất chủ yếu dựa vào nông nghiệp, thủ công sang thời đại “văn minh công nghiệp”. Khi học các phát minh, cần đặt chúng cạnh nhân vật, lĩnh vực sử dụng và giai đoạn lịch sử tương ứng.
Ở cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ hai, động cơ đốt trong tạo tiền đề cho sự phát triển của ô tô, máy bay; nhu cầu nhiên liệu cũng thúc đẩy ngành khai thác dầu mỏ. Máy bay là thành tựu của giai đoạn này, còn máy hơi nước, đầu máy xe lửa và con thoi bay thuộc giai đoạn trước.
Phần câu hỏi tiếp theo trong ảnh còn đề cập đến khoa học Hy Lạp – La Mã cổ đại và Văn hóa Phục hưng. Thành tựu khoa học, kĩ thuật Hy Lạp – La Mã đặt nền tảng cho những bước phát triển về sau. Phong trào Văn hóa Phục hưng tiếp nhận các giá trị Hy Lạp – La Mã, đồng thời sáng tạo nền văn hóa mới.
Lưu ý về câu hỏi Hen-ri Pho trong nguồn: Lời giải gốc ghi đáp án C, “Ông vua thép”, nhưng chi tiết này sai về nhân vật. Hen-ri Pho (Henry Ford) gắn với ngành ô tô và biệt danh “Ông vua xe hơi”, tức phương án B của câu hỏi đó. Câu 19 trong ảnh bị cắt mất phần còn lại và các phương án, nên không đủ dữ kiện để xác định đáp án.
Mẹo nhận diện nhanh
Với câu hỏi về Giêm Oát, hãy ghép tên ông với việc cải tiến máy hơi nước. Sau đó loại các phương án thuộc ngành dệt hoặc nhắc đến đầu máy xe lửa. Với các câu hỏi về cách mạng công nghiệp, xác định giai đoạn trước khi đối chiếu phát minh để tránh lẫn máy hơi nước với động cơ đốt trong.

