Góc giữa AB và BD trong tứ diện đều ABCD: đáp án 60° chi tiết

Câu hỏi: Cho tứ diện đều ABCD. Tính góc giữa hai đường thẳng AB và BD.

  • A. 90°.
  • B. 30°.
  • C. 60°.
  • D. 45°.

Đáp án đúng là C. 60°. Trong tứ diện đều ABCD, mọi mặt đều là tam giác đều, nên tam giác ABD đều và góc ABD bằng 60°.

Hình vẽ tứ diện đều ABCD với các cạnh bằng nhau, dùng xác định góc giữa hai đường thẳng AB và BD

Vì sao góc giữa AB và BD bằng 60°?

Hai đường thẳng AB và BD có điểm chung B, tức là chúng cắt nhau tại B. Với hai đường thẳng cắt nhau, góc giữa chúng chính là góc nhỏ nhất trong bốn góc tạo thành, ở đây là góc ABD. Vì vậy bài toán không cần dựng thêm đường phụ, chỉ cần xét tam giác ABD.

Tứ diện đều ABCD có tính chất: sáu cạnh AB, BC, CD, DA, AC, BD đôi một bằng nhau, và bốn mặt ABC, ABD, ACD, BCD đều là tam giác đều. Áp dụng cho mặt ABD, ta được tam giác ABD đều với ba cạnh AB = BD = DA.

Trong tam giác đều, ba góc trong bằng nhau và mỗi góc bằng 180° : 3 = 60°. Suy ra góc ABD = 60°, do đó góc giữa hai đường thẳng AB và BD là 60°.

Một cách kiểm tra độc lập: đặt cạnh tứ diện đều bằng a, xét tam giác ABD có AB = BD = DA = a. Dùng định lí côsin, cos góc ABD = (AB² + BD² − AD²) : (2 · AB · BD) = (a² + a² − a²) : (2a²) = 1/2, suy ra góc ABD = 60°. Hai cách tính cho cùng kết quả, khẳng định đáp án C.

Vì sao các phương án còn lại sai?

Phương án A (90°) là phương án dễ nhầm nhất. Góc 90° xuất hiện trong tứ diện đều, nhưng ở cặp cạnh đối nhau chứ không phải cặp cạnh kề nhau. Cụ thể, AB và CD là hai cạnh đối diện, chéo nhau; góc giữa chúng bằng 90° vì nếu gọi M, N lần lượt là trung điểm AB và CD thì MN vuông góc với cả AB và CD. Người học nhớ mang máng “tứ diện đều có góc vuông” nên dễ gán 90° cho cặp AB, BD — nhưng AB và BD lại kề nhau tại B, góc giữa chúng chỉ có thể là 60°.

Phương án B (30°) thường sinh ra từ việc chia đôi góc 60°. Trong tam giác đều ABD, đường cao hạ từ A xuống BD chia góc BAD thành hai góc 30°, nhưng đó là góc của tia phân giác với cạnh, không phải góc giữa AB và BD. Không có căn cứ nào cho kết quả 30° ở cặp cạnh này.

Phương án D (45°) là con số quen thuộc của tam giác vuông cân và của góc giữa đường chéo hình lập phương với cạnh. Tứ diện đều không có tam giác vuông cân nào trong cấu trúc của nó, nên 45° không thể xuất hiện ở góc giữa hai cạnh.

Hệ thống kiến thức liên quan

Tứ diện đều là hình chóp tam giác có bốn mặt đều là tam giác đều, tương đương với việc sáu cạnh bằng nhau. Từ định nghĩa này suy ra một số hệ quả hay dùng khi giải bài tập:

  • Mỗi mặt là tam giác đều, mọi góc trong mặt đó bằng 60°.
  • Ba cạnh xuất phát từ cùng một đỉnh tạo với nhau những góc bằng 60°; chẳng hạn tại đỉnh B có góc giữa BA và BD, giữa BA và BC, giữa BC và BD đều bằng 60°.
  • Hai cạnh đối diện (không có điểm chung) thì vuông góc với nhau, ví dụ AB ⊥ CD, AC ⊥ BD, AD ⊥ BC.
  • Hình chiếu của một đỉnh xuống mặt đối diện là tâm của tam giác đều đó, đồng thời là trọng tâm, trực tâm, tâm đường tròn ngoại tiếp.

Phân biệt hai tình huống rất dễ lẫn: cặp cạnh kề nhau (có điểm chung) cho góc 60°; cặp cạnh đối nhau (chéo nhau) cho góc 90°. Với hai đường thẳng chéo nhau, góc giữa chúng được tính bằng cách dựng qua một điểm một đường thẳng song song với đường còn lại rồi lấy góc nhọn tạo thành.

Mẹo ghi nhớ và cách nhận diện nhanh

Nhìn vào đề, việc đầu tiên là kiểm tra hai đường thẳng có điểm chung hay không. Nếu chung một đỉnh, chúng là hai cạnh của một mặt trong tứ diện đều, góc lập tức là 60° — không cần tính toán. Nếu hai đường thẳng không có điểm chung (hai cạnh đối), kết quả là 90°.

Câu thần chú ngắn: “kề 60, đối 90”. Với câu hỏi dạng này, chỉ cần xác định AB và BD cùng đi qua B nên thuộc trường hợp “kề”, chọn ngay 60°. Cách nhớ này cũng giúp loại nhanh phương án 90° — bẫy phổ biến nhất của dạng bài về tứ diện đều.